Sài gòn

Viết cho người chắc sẽ không bao giờ vào FB.

Sài gòn,

Anh lại phải chờ vài tiếng cho chuyến sau, lần này là do lỗi chủ quan ra muộn khi cố ngồi thưởng thức nốt những bản nhạc xưa xưa trong quán cafe cũ cũ từ cái tên trở đi của Sài gòn, chứ không phải là như bao lần trước lỗi của nhà tàu delay airline. Mỗi lẫn chờ máy bay từ đây về HN (mà hình như lần nào cũng bị chậm chuyến), anh vẫn luôn có ý nghĩ nghĩ lẩn thẩn về thành phố này mà đến hôm nay mới note lại.

Có quá nhiều thứ để anh thích ở đây, với người ham chơi/ham vui và ham ăn như anh, và anh cũng thấy giá mình sống ở đây sẽ hợp với mình hơn như bao người đã nói. Nhưng có cái gì đó không hiểu tại sao anh vẫn luôn cảm thấy có gì đó luôn ngăn cản mình, như một dạng hai người vừa yêu mà thiếu duyên, không thể đến được với nhau.

Sài gòn đã cho anh bao kỉ niệm ngọt ngào mỗi khi anh vào, là những khi anh yêu/ được yêu những người con gái Sài gòn, để mỗi lần vào khi có họ anh luôn luôn cảm thấy được Sài gòn thân thiện, thật thà, anh như một cậu bé được dẫn đi khám phá những gì luôn mới lạ, đến đã có lúc anh tưởng như mình đã rất thân thuộc với thành phố này. Đôi khi anh cứ nghĩ mình gần giống với chàng trai trong cuốn sách của bác Phan An viết về người Hà nội ở Sài gòn nhưng hoá ra lại không phải.

Vào Sài gòn một mình, những người con gái vì nhiều lí do đã không còn ở bên anh, anh luôn cảm thấy Sài gòn vừa có gì đó thật hấp dẫn nhưng cũng vừa xa lạ, cứ như chỉ khi vào đây anh mới cảm nhận được sự cô đơn. Ở một mình thì với người FA trường kỳ như anh không có gì lạ, ở rất nhiều nơi, những thành phố xa lạ khi anh ở nước ngoài, anh lại không có cảm giác lạc lõng như Sài gòn đến mức không muốn xách cả máy ảnh đi chụp và lại chỉ muốn ra Hà nội, dù Hà nội thì anh cũng vẫn một mình, không hơn gì.

Hay là anh cứ phải có một người con gái ở bên mỗi khi ở Sài gòn, nhưng điều đó giờ là khó gần như không thể, phải không em?

Sgn, 17/01/2016.

LTA.

Cháo chửi

Nhân chuyện cô giáo tiếng Anh nổi tiếng ca nhạc RAP, làm tôi nhớ về thời đầu tiên năm 97-98 đi học luyện TOEFL, lúc đó ở Hà nội rất ít người dạy. Thầy dạy tôi rất nổi tiếng ở cả hai khía cạnh là dạy giỏi (so với thời bấy giờ khi trình độ mình quá phọt phẹt, còn giờ thì chịu)/ chửi học sinh như hát hay, các loại bò, chó ,lợn được nhắc đến đủ cả. Đại đa số học trò không chịu được nhiệt nên bỏ, còn một số bạn chịu được nhiệt thì có khi cũng phải cám ơn thầy vì có khi thầy chửi mà tôi tuy dốt cũng phải học. Tuy nhiên có một bạn do trẻ con cấp 3 chưa đủ bản lĩnh, bị thầy chửi khóc lóc về kể với mẹ, nhà bạn í ở phố Huế, đoạn phố Thịnh Yên Yên bái gì đó, mẹ bạn ấy nghe xong sai ngay hai đệ tử đến gọi thầy ra vuốt cho thầy vài phát vào má. Còn một đại ca cũng lớp với tôi, sau này nghe đâu làm chức thầy cũng to to trong trường ĐHBK hà nội, thì nghe thầy chửi ngu không bằng mấy con ở trên trong khi bác ấy đã là tiến sỹ (Nga xịn), cầm luôn cái ghế tí phang lại thầy, nói là ông chỉ là thạc sỹ , hơn gì tôi, may các bạn cùng lớp can kịp. Sau câu chuyện này thì tôi nghĩ là hay là nguời  giỏi đều có tí cá tính lập dị, hay là (tự cho mình) giỏi nên cố tạo cho mình cái quyền được lập dị. Cũng như đi ăn ở rất nhiều quán ăn gọi là có tiếng HN, cháo bị chửi suốt ngày, phở thì phải bưng bát xếp hàng, làm bạn mình dân trong Nam ra không chịu được. Trong khi dân HN thì hí hửng coi như đó là nét văn hóa, có khi phải có tí chửi mới nổi tiếng, càng chửi càng đông, lạ thế.

Âu cũng là do số lượng dịch vụ, đồ cung chất lượng ít nên người bán có quyền còn người mua thì cắn răng , còn khi hàng tốt dồi dào thì người mua có quyền chọn lựa mua chỗ nào hàng hóa chất lượng vừa tốt và thái độ phục vụ tôn trọng khách hàng và coi khách hàng là thượng đế. Tôi thì trước đây cố mà chịu để vào ăn những quán cháo chửi, phở xếp hàng, còn giờ đây khi chất lượng các nơi nó “xêm xêm”, chưa kể các hàng quán còn sập xệ, mất vệ sinh ngay bên cạnh cống rãnh vỉa hè thì mình cứ chọn nơi nào sach sẽ tuy có thể không ngon bằng chỉ gần bằng nhưng được phục vụ sướng là mình vào. Cũng như ông thầy cũ của mình, giờ chắc sẽ không thể có nhiều học sinh như thời xưa khi có rất nhiều người giỏi bằng, hơn ông ấy mà dạy thái độ lại nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Chắc chắn cái văn hóa bán hàng khệnh khạng, chửi bới của một số người bán ở ngoài Bắc sẽ bị các bạn trong Nam mang thái độ phục vụ khách hàng thượng đế ra oánh bật. Đã bắt đầu có một số quán café, sinh tố do các bạn người Nam ra và training nhân viên Bắc về cung cách phục vụ khách hàng cho tử tế.  Nhưng dân Bắc vẫn thích cháo chửi phở xếp hàng coi đó là nét riêng của xứ Bắc để vẫn ùn ùn kéo đến ăn thì tôi chịu, biết đâu chỉ có mỗi tôi thấy khó chịu, còn đa số bà con coi thế mới là ngon thì tôi cũng chả dám có ý kiến

Lan man về “đi chơi”-du lịch khám phá.

Có lẽ tôi phải cảm ơn lần đi xe hàng nghìn km dọc bờ biển Atlantic cùng thầy hướng dẫn và bạn học cùng đến bờ Đông Canada , nơi có bờ biển Đại Tây Dương giữa tháng 6 trời mùa hè mà nhúng chân xuống biển thấy lạnh ngắt, được nhìn thấy vịnh Fundy, nơi có thuỷ triều cao nhất thế giới, đến đồi nam châm ngồi lên xe ô tô cho nó tự chạy ngược từ dưới chân dốc lên đỉnh đồi, rồi sau đó trong những chuyến đi dã ngoại cũng bạn bè ngắm nhìn phong cảnh thiên nhiên ở Canada và Mỹ,  đã thôi thúc tôi niềm ao ước được khám phá con người và những vùng miền chưa biết, đặc biệt là chiêm ngưỡng phong cảnh tự nhiên hùng vĩ, những kì quan do thiên nhiên tạo nên. Vài năm sau khi trở về thăm nhà, trong chuyến đi du lịch xuyên Việt , tôi đã nói với một bà người Anh đồng hành trên chuyến đi từ Đà Nẵng vào Huế: "cho đến giờ tao đi tham quan các thành phố ở Canada và Mỹ còn nhiều hơn cả các nơi trên đất nước tao".

So với những người khác, tôi đi du lịch không nhiều, không đáng để kể ra thành tích xem đi được bao nhiêu nước, bao nhiêu thành phố, hay khoe đi được lên những vùng đất quá khó khăn để chinh phục như Tây tạng, Bắc cực để trải nghiệm hay thử thách bản thân.  Nhưng tôi cũng đã có may mắn là những trải nghiệm của nhiều kiểu du lịch khác nhau, khi một mình rong ruổi cả tháng ở châu ÂU, hay đi cả đoàn bạn bè vài chục người đi road trip các thành phố ở Mỹ, hay có khi lại chỉ đi vài người trong những chuyến đi ở Rocky mountain hay Myanmar, Trung Quốc. Cách đi du lịch khám phá của mỗi người cũng khác nhau, và  khi quan sát tự nhiên tôi suy nghĩ về cách đi du lịch của chính mình và những người xung quanh mình.

Grand Canal, Venice

Du lịch kiểu gì?

Du lịch người ta chia ra rất nhiều loại, có những loại chuyên biệt, như du lịch sinh thái, văn hoá, nhưng thực ra chung nhất phổ biến thì có du lịch nghỉ dưỡng và du lịch khám phá có lẽ thịnh hành hơn cả, mà trên thế giới có lẽ ngừoi ta phân biệt bằng "tourist" hay "traveler" mà tôi cũng không biết tiếng Việt nên chuyển ngữ thế nào cho hợp lí, thôi thì đúng như những người quen phê phán chỉ trích tôi mỗi khi đi du lịch khám phá là “ham chơi”, thì tôi tạm gọi du lịch khám phá là “đi chơi”, khác với “đi nghỉ”, vì “đi chơi” không thể được nghỉ mà nhiều khi còn mệt và vất vả gấp mấy ngồi nhà hay đi làm, khác hẳn với “đi nghỉ”.

Kiểu đi tourist là du lịch nghỉ dưỡng, ra các khu khách sạn, resort ở biển, ở núi, nghỉ ngơi, ăn uống , vui chơi giải trí, tắm biển, ngắm núi ngừoi ta cũng có thể kết hợp tham quan danh lam thắng cảnh nhưng tựu trung vẫn là nghỉ ngơi, vốn chủ yếu ăn, ngủ, và relax. Vì thế, mục tiêu của những kiểu đi nghỉ này là các khách sạn, khu nghỉ dưỡng sang trọng, đẹp đẽ, những bãi biển trong khung cảnh  thơ mộng, những cảnh đẹp nổi tiếng. Nếu có đi tham quan, cũng thường là có tour guide, đỡ mất công tìm hiểu, chuẩn bị, thật là sung sướng an nhàn. Đi với gia đình, trẻ con, người lớn tuổi, có lẽ hợp với kiểu này. Và cũng có những người, du lịch, với họ, đồng nghĩa với du lịch nghỉ dưỡng.

Nhưng cũng có những người, lại không thích đi kiểu nghỉ dưỡng, với họ, nằm trong khách sạn , resort một ngày là chán, càng không muốn đến những danh lam thắng cảnh quá đông người. Họ muốn là những traveler,  đi du lịch mục đích để khám phá vẻ đẹp thiên nhiên, con người hay trải nghiệm khám phá sâu cuộc sống thực ngoài đời thường ở những vùng họ đến. Người du lịch khám phá, đa số là họ thích tự đi, tự tìm hiểu những gì mình thích, bần cùng bất đắc dĩ mới phải theo tour, vì họ muốn tự do theo ý thích của mình chứ không gò theo lịch trình của hành trình tour vốn nhất nhất theo một công thức chung cho bao người.  du lịch kiểu này, những khách sạn , resort sang trọng lại không phải là những ưu tiên hàng đầu, miễn là những khách sạn/nhà nghỉ thuận tiện đi lại, sạch sẽ và an toàn với giá cả hợp lý là đủ. Đôi khi họ chấp nhận cả những motel giá rất rẻ cho những ngừoi du lịch ba lô (backpaker), và coi đó cũng là những trải nghiệm thú vị.

Một số traveler coi du lịch khám phá "đẳng cấp" hơn du lịch nghỉ dưỡng của dân tourist.  Thực ra việc là tourist hay traveler là tuỳ thuộc hoàn cảnh của ngừoi đi, của nơi đến và cả sở thích và khả năng của từng người. Rõ ràng việc đi du lịch khám phá, đòi hỏi một chút gian khổ, mạo hiểm và cả kĩ năng , sức khoẻ hơn nhiều so với du lịch nghỉ dưỡng. Nhưng bù lại, cảm giác trải nghiệm đối với những người ưa mạo hiểm sẽ thú vị hơn nhiều so với những sự sung sướng an nhàn hưởng thụ đầy đủ tiện nghi nhưng nhàm chán của những chuyến nghỉ dưỡng.

At Pisa tower

Phượt/backpacker

Thực ra tôi cũng không rõ từ "phượt" xuất phát từ đâu và định nghĩa chính xác thế nào là phượt. Tôi chỉ hiểu nôm na thông thường đối với traveler, có một số lượng không nhỏ các backpacker ( khách du lịch ba lô), họ thường là những người đi du lịch khám phá theo tiêu chí tiết kiệm, tránh xa các tiện nghi, để vừa trải nghiệm hòa mình vào cuộc sống của dân địa phương, vừa tiết kiệm đi được càng nhiều càng tốt. Nhưng hình như “phượt”, là hơn thế, không phải vì lý do chính tiết kiệm,  mà họ cố tình theo đặt bản thân trong những điều kiện thử thách khắc nghiệt, gian khổ mạo hiểm, đôi khi nguy hiểm đòi hỏi sức chịu đựng và tinh thần chịu đựng gian khổ rất cao để chứng tỏ mình. Cảm giác mạo hiểm tự vượt lên bản thân mình khi đi du lịch là niềm đam mê, trải nghiệm bản năng sống trong những thử thách là đặc trưng của “phượt”. Một mặt, tôi khâm phục, nhưng đôi khi, cảm giác ranh giới của việc mạo hiểm không đáng có với trải nghiệm để thử thách là lằn ranh giới không rõ ràng, để mạo hiểm, đùa cợt hay tệ hơn là phung phí tính mạng mình là việc thật khó mà chấp nhận. Giữa việc dũng cảm, mảo hiểm nhưng có trang bị đầy đủ kỹ năng sống và việc liều mạng không đáng có để thể hiện cái tôi là quá mỏng manh, có lẽ tôi chưa đủ thấy mình được xếp vào hạng phượt khi đi du lịch khám phá.

Đi du lịch khám phá đến một vùng đất nào đó, có lẽ có mục đích chính: ngắm phong cảnh, trải nghiệm cuộc sống của con người, văn hóa đặc trưng của vùng đó, và đặc biệt không thể bỏ quên thưởng thức đồ ăn, đặc sản văn hóa của vùng đất nơi mình đã đi qua. Vì thế, có thể người ta không cần phải ở trong những khách sạn sang trọng, tiện nghi, đắt tiền khi đi du lịch khám phá, mà chỉ cần những nơi ở an toàn, sạch sẽ, nhưng dứt khoát không thể vì tiết kiệm mà bỏ qua những trải nghiệm của những trải nghiệm văn hóa, đặc biệt là ẩm thực đặc biệt ở những nơi mình đã đặt chân đến. Nếu có người sẵn sàng ngủ được trên gường xếp ở nhà homestay với ông bà già người Ý ở Venice chỉ có mất 12 €, nhưng cũng không ngại việc bỏ ra gần 30€ cho cốc café ở Grandcaffe Quadri chỉ để ngắm khung cảnh hoàng hôn của quảng trường St. marco ở Venice, thì cũng không khó hiểu nếu ai đó đã đặt chân đến Dubai, có lẽ ai cũng sẽ cố đặt để được ngồi ăn trên nhà hàng trên Burj Khalifa để được thưởng thức trà chiều nhìn hoàng hôn trên vịnh Dubai với giá ít nhất 400-500$. Trải nghiệm những gì tinh túy nhất của vùng đất mình đến, luôn là mơ ước, mục đích của những người đi du lịch khám phá.

Bastei, Dresden

Been there/done that hay đi chậm rãi, thong thả:

Ngay đi du lịch khám phá, đến một nơi nào đó, cũng có nhiều kiểu đi, có những người thích đến chớp nhoáng, lướt qua những điểm nổi tiếng, ào một cái rồi đi tiếp, đi để biết được càng nhiều càng tốt trong thời gian ngắn nhất có thể, người dễ tính thì bảo là cưỡi ô tô xem hoa, người đùa thì bảo là đi để lấy thành tích, kể được nhiều nơi mình đến, cũng là một kiểu đi khám phá của rất nhiều người. Những lần đầu tiên khi đi du lịch của tôi cũng là những cuộc chạy sô been there done that như thế, chỉ vì muốn đến thật nhiều, nhìn ngắm được thật nhiều, cũng là một cái thú vui. đi nhiều có lẽ thích hợp với phong cách ưa khảm phá của tuổi trẻ, háo hức, sôi động. Kiểu đi như thế chủ yếu là đển nhìn ngắm phong cảnh, cảnh vật hơn là tìm hiểu và thưởng thức cuộc sống.    

Berlin

Còn một lí do nữa để đi lướt qua những điểm đã đi để tìm những nơi mình thật sự thích thú, là họ tự nhủ sẽ có ngày quay lại, và sẽ có thời gian xem thật kỹ. Nhưng lại có những người đến nơi nào là họ cứ nhẩn nha xung quanh nơi dó, đi thật kỹ, không cần đi quá nhiều, với họ, trải nghiệm, thưởng thức từng khoảnh khắc quan trọng hơn là số lượng. Nhưng tuyệt vời nhất có lẽ là khi đến khám phá ở những vùng, mà có bạn bè, thổ dân làm tourguide. Đôi khi không phải là những địa điểm nổi tiếng được ghi trong lonely planet, tripadvisor mà các tourguide dẫn bạn đến chỉ để chụp ảnh toạch toạch rồi đi, hay những quán ăn đắt tiền được xếp hạng sao của Michelin khiến bạn thèm thuồng, nhưng là những gì đặc trưng của những nơi mà nếu không phải người dân ở đó, chịu tìm hiểu thì đôi khi những kể cả những tour guide có kinh nghiệm cũng không thể biết được. Đó đôi khi là những quán nhỏ, bình dân, trong không khí ấm cúng của những con phố nhỏ chỉ những thổ dân mới biết, tạo cho bản những cảm xúc riêng biệt khi đi du lịch khám phá. 

Cửu Trại Câu,

Đi với ai? một mình/đi group/ đi nhiều người

Bạn đã từng bao giờ đi du lịch một mình? Bạn thích đi một mình, hay đi group nhiều người? Thực ra tôi cũng không biết là tại vì có một mình nên người ta thích đi du lịch khám phá để đỡ cô đơn, hay là tại vì người có một mình thì việc đi du lịch dễ dàng hơn vì người ta có thời gian cho riêng mình, và cũng dễ quyết định hơn. Rất nhiều chuyến tôi đi du lịch một mình, đi một mình tự do, chủ động thời gian, đi nhanh, theo sở thích vui đâu chầu đấy. Dân du lịch đều là những người phóng khoáng và cởi mở, dễ kết bạn và nói chuyện,  đi đến đâu có rất nhanh chóng kết bạn cùng những người cũng đi một mình như họ, hết chuyến thì lại chia tay đến chỗ mới nên không sợ buồn hay cô đơn như mọi người nghĩ. Và không hiểu sao, người ta đi một mình thì rất dễ kết bạn. Tôi không cảm thấy có vấn đề gì trong việc đi du lịch một mình trong chuyến đi cả tháng ở châu Âu, cho đên khi ngồi ở Venice và sau này là một số nơi khác, và thấy tiếc rằng giá có một người thân của mình, dù là bạn đời, hay người mình yêu thương để cũng ta cảm nhận được những gì mà khi ta hưởng thụ một mình, ta sẽ cảm thấy ích kỉ và feel guilty. Tuy nhiên, ở Việt nam thì khác, đi du lịch một mình, người ta sẽ nhìn bạn bằng con mắt nếu không thương hại vì FA thì cũng là con người kì cục J). 

Venice St Marco

Trái lại, nếu có thể có những người bạn đồng hành trong những chuyến đi thì còn gì bằng, trên nguyên tắc càng đông càng vui. Nhưng để kiếm được những người bạn đồng hành cùng sở thích, tổ chức được một group đi chơi cũng không dễ. Chỉ cần nhóm hơn mười người trở lên là đã nẩy sinh rất nhiều vần đề, chỉ riêng việc đến địa điểm đi chơi nào đó,chờ nhau tốn thời gian, mỗi người một ý khi có vấn đề cần giải quyết, rất dễ bể sô. Những chuyến đi đông người tuy vui nhưng cuối cùng thì đi lại rất mất thời gian và đi tham quan được rất ít. Có lẽ một nguyên tắc khi đi du lịch dạng khám phá the group, không theo tour, là có những người bạn tương đồng cả về sở thích, cũng như sức khỏe và kinh nghiệm thì chuyến đi sẽ thành công hơn nhiều, và cũng không nên đi quá đông, có lẽ 4-8 người là vừa cho một group đi chơi tự tổ chức. Chỉ trong những chuyến đi du lịch, đôi khi bạn khám phá ra được nhiều điều rất khác ở người bạn hàng ngày của mình, mà đôi khi trong cuộc sống thường nhật ta không để ý hoặc khó nhận ra, cả điều tốt lẫn điều xấu. Có lẽ vì thế nên có ở đâu đó nói rằng “You should never marry a girl (man) until you’ve traveled with her (him)”.

Tất nhiên không phải là travel theo kiểu các đôi tình nhân đến các nơi lãng mạn chụp ảnh show FB, nằm resort thơ mộng để ngắm hoàng hôn và làm tình, mà thực sự là đi du lịch khám phá để hiểu cách ứng xử của nhau mà khi yêu , bị mờ mắt người ta ít để ý.

Prague

Đi đâu?

Rất nhiều người, khi nhìn bạn bè đi chơi đâu đó và tung ảnh lên facebook, cả một đám bạn bè ở nhà lại cứ ngồi xuýt xoa, xin thông tin và nhấp nhổm muốn đi. Vậy nếu máu thì “nhấc ba lô lên và đi”, có điều những người đó lại chỉ tiếc thế thôi khi mà rủ đi lại cứ tìm đủ mọi lý do để ở nhà, bởi đi du lịch khám phá không dành cho những người ưa “hưởng thụ” hay relax, bởi đôi khi để đến được nhưng nơi mình muốn chiêm ngưỡng, cần có cả thời gian, sức khoẻ, gian khổ và đôi khi mạo hiểm. Khi thấy bạn bè đi được khắp nơi, dù rất thèm muốn, tôi nghĩ rằng thế giới này quá nhiều nơi đáng để đi, đáng được chiêm ngưỡng, trong đời con người làm sao ta có thể đi hết được. Vậy thì hãy tận dụng thời gian khi ta còn sức khỏe, tiền bạc để có thể đi khám phá những nơi mình thật thích, phù hợp điều kiện thời gian của mình, đi được đến đâu là tùy duyên. Có cơ hội đến được khám phá ở đâu, là hạnh phúc ở đó. Đã 3-4 lần đi công tác Hàn Quốc, lần nào tôi cũng hăm hở với ý định đi khu Phi quân sự Bàn Môn điếm (DMZ), nhưng vì lí do này hay lí do khác, lần nào cũng trượt, và tôi cũng đành an ủi, thôi cũng không tiếc, khi không được đi chỗ này, thì ta sẽ được tham quan ở chỗ khác, có khi hay hơn. Mỗi người đều tự lập ra một wish list/most wanted của riêng mình, vì must see list của người này đâu có giống người khác, khi sở thích là khác nhau, tôi đã nhìn rất nhiều dạnh sách “ Places must see before you die” nhưng đôi khi hơn nửa số đó không gợi cảm hứng cho tôi, vậy thì trước hết hãy tự hỏi mình, khi ta đi khám phá, sở thích của ta là gì, hay nói chính xác hơn là trả lời câu hỏi:           

Trương Gia Giới

Đi xem gì, chơi gì?

Mỗi nơi có đặc sắc riêng, nếu bạn đi châu Âu, đến các thành phố, bạn sẽ được chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc tuyệt đẹp, những toà lâu đài lộng lẫy, những kiệt tác do con người taọ nên.  Những bảo tàng, phòng tranh, tượng đài ở Rome, Paris, London luôn quyến rũ rất nhiều người. Nhưng có nhũng người, như tôi, lại chỉ thích du lịch khám phá ở những nơi có thiên nhiên hoang dã, nơi tôi muôn nín thở khi nhìn những kiệt tác của thiên nhiên hơn là do con người tạo ra. Nếu có người thích đi ngắm những bãi biển tuyệt đẹp ở Hawaii, Maldives thì có những người thích lên núi , để ngắm những đỉnh núi tuyết Mont blanc hay Rocky mountain. Nhưng cảnh dù đẹp đến đâu, có làm ta lặng người khi ngắm, vẫn chỉ là cảnh “vô tri”.

Rocky mountain, Canada

Gatineau, Hull, Ottawa

Ta đến, ngắm, chụp ảnh rồi đi. Mỗi vùng đất, để làm cho người ta đến thấy nó không chỉ đơn giản là cảnh “chết”, nó phải gắn với những con người, với những sự kiện, để làm nó sống động và có ỹ nghĩa lên, chứ không nó là chỉ một nơi tầm thường. Khi ta đến một căn nhà rất bình thường, nhưng nơi đây là nơi vĩ nhân X đã từng ngồi ị bô, hay chỗ kia là ngôi nhà nơi diễn viên Y hôn diễn viên Z  trong siêu phẩm của Holywood, quán thịt hun khói vớ vẩn đã làm bao siêu sao điện ảnh đứng xếp hàng cả tiếng dưới trời tuyết để vào ăn v.v, những nơi ấy đã từng gắn với lịch sử, với con người nổi tiếng, với sự kiện khiến công cuộc khám phá những nơi chốn ta đến thi vị hơn nhiều.

Space needle, Seatle

Khi ta đứng ở Roman Forum ta có thể hồi tưởng lại nơi đây hàng nghìn năm trước đã từng có một nền văn minh La Mã huy hoàng, hay những người như chúng ta luôn muốn đến kim tự tháp Ai cập, để thấy được cái vĩ đại của những con người đã tạo nên những kì quan từ xa xưa.

Colosium, Rome

Được đi du lịch khám phá những di tích lịch sử , những địa điểm nổi tiếng gắn với phim ảnh, qua văn học luôn hấp dẫn hơn nhiều là việc chỉ đến những cảnh đẹp, cho dù là do con người hay thiên nhiên tạo nên. Ở những nơi đó, được trải nghiệm những gì thuộc về lịch sử, quá khứ là những kỉ niệm khó quên.

Nhân nói về du lịch khám phá tới những di tích lịch sử , tôi chắc sẽ có một số ít người giống tôi, có một mơ ước muốn khám phá những địa điểm đặc biệt, ở nơi đó, cho dù là những chuyến đi đầy rẫy nguy hiểm, muôn vàn khó khăn, đôi khi là nguy hiểm đến cả tính mạng, nhưng chúng ta vẫn muốn đến. Tôi muốn nói những hành trình khám phá vùng đất thiêng,  ở nơi đó, chúng ta không chỉ đơn giản là đi khám phá một vùng đất mới, trải nghiệm về cuộc sống và con người như bao chuyến đi chơi khác, mà chúng ta sẽ có những trải nghiệm về bản thân, về vũ trụ, về nhân sinh quan mà đôi khi có thể thay đổi cả quan niệm hay cách nhìn về về cuộc sống hiện tại. Không ngẫu nhiên, hàng năm có hàng mấy triệu người, tốn tiền bạc, công sức và tính mạng, để đến được thánh địa la Mecca, nơi người Hồi giáo luôn mơ ước đến một lần trong đời, hay đến khám phá Jerusalem trong khu thành cổ, là thánh địa của 3 tôn giáo, với những trang sử đầy bi thương và vẫn dai dẳng đến bây giờ. Còn vùng núi thiêng Tây Tạng, là nơi hành hương của hàng triệu tín đồ Phật giáo, và cả những người vô thần, không quản nguy hiểm, vất vả, vượt qua sức chịu đựng giới hạn thông thường để được một lần đến chiêm bái Lasha, đến Potalah, đến những tu viện PHật giáo Tây tạng với những vị Lạt ma huyền thoại. Đến những nơi đó, dù không có niềm tin tôn giáo, ta cũng cảm nhận được cái sự thiêng liêng của những vùng đất thánh, ở nơi đó, cho ta cảm nhận một thế giới vô thực vượt lên những cái thông thường, dù không có đức tin cũng cảm thấy một sự thiêng liêng huyền bí, còn với những con người có đức tin, càng làm cho niềm tin của họ mãnh liệt hơn. Hay như với những người đã từng trờ về từ đỉnh thiêng Kailash, họ như được tái sinh, được khám phá lại chính bản thân mình.

Rất nhiều người gọi những người thích đi du lịch khám phá là những kẻ “ham chơi”. Rất nhiều người khi đã bị xô đẩy vào du lịch khám phá đã “nghiện”, ở nhà vài tháng đã “cuồng cẳng” lại muốn đi tiếp. Đơn giản là thế giới này quá nhiều nơi thú vị để người ta muốn được nhìn ngắm khi tồn tại trên cõi đời. Ăn mãi sơn hào hải vị, người ta cũng chán, và lại cũng không thể ăn được quá nhiều, mặc đồ hiệu dù đẹp đến đâu mãi rồi cũng chán, nhưng đi du lịch, khám phá thế giới, khi ta còn đi được, thì chả bao giờ chán, miễn là ta còn sức khỏe và tiền bạc, cộng với một chút đam mê.       

Khen ngược

Trời nóng quá, không thể ra ngoài nên rỗi việc, nên viết lại cái sự lâu nay bức xúc từ lâu.

Đã lâu, không hiểu các bạn có bị cảm giác giống tôi không, nhưng tôi rất dị ứng với việc được khen, nhưng thực chất là luôn có cảm giác ngược lại, một bạn gái post một ảnh trên FB, bạn bè làng xóm anh chị em họ hàng nhao vào khen: “ôi chị vẫn trẻ như  gái 18”, “chị có bí quyết gì mà trẻ thế”, “ông anh trông vẫn phong độ nhỉ”, đại loại thế. Tất nhiên đấy là lời khen có thể thật lòng hay xã giao, và khiến đại đa số người được khen phổng mũi, sướng, bản thân tôi được khen cũng thế, thế nên phong trào post ảnh lên FB, instangram nó mới nhiều thế, hay là chụp yếm với sen, với hoa cải mới đắt hàng đến thế, không chỉ là mấy em gái hotgirl trẻ đẹp, mà mấy chị người mẫu của những hơn 30 năm về trước, rồi thì cả những văn sỹ đã qua cả rổ giai dùng tã cả người ra rồi, đã U50 cũng cố khoe chân dài, chụp ảnh nude để cho thiên hạ nhảy vào khen mình “vẫn ngon lắm”.

Ấy thế nhưng nghĩ lại, ờ, sao hồi trẻ như gái 18, nó không khen mình như thế, vì hiển nhiện chuyện đó là bình thường, em 18 em trẻ em đẹp, giai 20 em phong độ là hiển nhiên, chả cần cái khen nó sờ sờ ra đấy. còn khi người ta khen như thế, có thể thật hay không thật lòng, chả quan trọng, được khen là sướng đã.  Nhưng nếu ngẫm kỹ ra, à, hóa ra đáng ra người ta nghĩ mình già cụ nó rồi, xập xệ rồi, nhưng trông bên ngoài thì vẫn trẻ, vẫn khỏe, còn bố  ai biết bên trong thế nào, hóa ra giật mình ờ hóa ra mình cũng có (vài) tí tuổi, mình già thật, nhão thật, hóa ra lời khen lại có tác dụng ngược lại là mình phải suy nghĩ ..về tuổi già, về cái đẹp, về sự khỏe hay phong độ của mình. Nói thẳng cho nó vuông là ngon thế chó nào bằng các em Agelina XX, các em Ngọc Trinh , rồi Lan baby, Hằng lilies nọ kia mới có 17-18, “trẻ đã là đẹp rồi”.

Lấy cái đẹp, cái phong độ ấy ra chỉ là làm ví dụ cho cái sự khen ngược cho nó câu khách thôi, nhưng thực chất, trong xã hội, rất nhiều cái mà người ta tưởng làm tốt, giúp đỡ mà nếu làm quá, hóa ra lại động chạm đến lòng tự ái của người được tung hô, khen nhau quá bằng hại nhau. Con nhà nghèo học giỏi, người tàn tật, khiếm thị vượt qua được để thành đạt trong một lĩnh vực nào đó, thông thường sẽ tung hộ có tác dụng làm họ tự tin và làm gương cho người khác có số phận như họ đến phấn đấu. Nhưng xoáy mãi vào cái đó, thì sẽ lại luôn cho họ cảm giác mặc cảm tự tin, tại sao cứ xoáy vào sư nghèo, sự khiếm thính, kiếm thị của họ, cứ coi họ như người bình thường như chúng ra đi có được không, để họ đỡ mặc cảm. Không người khiếm thị, khiếm thính, người nghèo nào tự hào vì họ hoàn cảnh họ mà đạt được như vậy cả họ chỉ mong muốn làm được như người thường, dù để làm được điều đó, họ đã phải cố gắng rất lớn, và thực sự chúng ta khâm phục họ. Nhưng hãy giấu điều đó trong lòng, hay thể hiện khuyến khích một cách khéo léo để tránh làm họ tổn thương. Rất nhiều người có lòng tốt, tỏ ra thương hại, muốn giúp đỡ người thiệt thòi nhưng không biết cách, đôi khi có những người quá nhạy cảm, chạm đến lòng tự ái cua họ, đôi khi họ lại suy nghĩ và phản ứng. Như thế thực ra chúng ta đã phân biệt và kì thị, dù là thì thị theo chiều hướng tốt hay xấu. Tôi đi uống café với ông bạn già ở Hội An, vào quán của người câm phục vụ, tên quán là “Hòa nhập:, đúng là những người đó họ chỉ muốn được hoà nhập và mọi người coi họ như người bình thường không bị phân biệt, thế là tốt lắm rồi, có thể trong thâm tâm bạn có lòng hảo tâm, bạn thương hại và thực tâm giúp đỡ họ, nhưng phải khéo, để tránh là họ mặc cảm.

May mắn lớn nhất của chúng ta là chúng ra được sinh là là người bình thường, không quá khác biệt. Còn nếu Thượng đế bắt một số người khác biệt, hoặc thiệt thòi hơn chúng ta, thì việc khen hay có ý nghĩa nhất là chúng ta nên coi trọng và đối xử với họ như họ là người bình thường, không miệt thị, khinh miệt mà cũng không tung hô, khen thái quá, vì điều đó chả khác gì có tác dụng ngược lại. Không ai tự hào vì tôi thiệt thòi, tôi khác biệt mà tôi vẫn làm được như mọi người, mà họ chỉ muốn sống yên ổn, như  người hết sức bình thường trong con mắt của mọi người xung quanh họ.
Cái đó khó, vì trong tâm thức của chúng ta đã phân biệt rồi, nhưng nếu không thể chuyển được quan niệm, thì xin hãy cố gắng thể hiện bằng hành động bên ngoài, và tốt nhất là đừng làm khen quá lố, để có tác dụng ngược.

Hà nội, 29.6.2015.

Đậu phụ

Người ta nói, ở đâu có người Tầu, ở đó có đậu phụ. Không biết được nguồn gốc đậu phụ có từ bao giờ, và bao giờ thì nó được du nhập vào xứ ta, chỉ biết là món đậu phụ là món ăn dân dã phổ biến không chỉ ở Trung quốc, mà còn là món được dùng rộng rãi ở Việt nam hay Nhật bản từ lâu lắm rồi. 

Tôi không phải đồ đệ của các món chay, rất thích ăn thịt, nhưng lại thích ăn các món từ đậu phụ. Tôi sẽ chỉ nói về các món đậu phụ thông thường của người Việt, dù rằng cũng rất thích các món đậu phụ của người Tàu hay Nhật. 

Nếu có món không phải thịt, không phải rau, nhưng lại có mặt ở khắp nơi,  rồi được dùng làm món chính cả nơi chốn tu hành, trong suốt mấy nghìn năm, thì đó chỉ là đậu phụ.

Khi tôi còn bé tí, đậu phụ ở làng quê tôi là những miếng đậu phụ vuông, pha chút nghệ, được nướng qua, bán ở các mẹt chợ. Đậu tương được xay, nhưng hầu như không lọc vỏ,  hoặc lọc rất ít để lấy số lượng, vì thế những bánh đậu dân dã rẻ tiền tuy rắn chắc nhưng nhiều bã, không có vị ngậy của đậu nành. Mỗi lần về quê, nhưng bìa đậu chấm muối ăn trong những bữa cơm đạm bạc không gây ấn tượng gì. Nhưng thế hệ người già như ông bà hay các bác tôi, vốn đã quen với những bìa đậu phụ rẻ tiền này, lại không thể quen được những bìa đậu mềm lọc rất kỹ chỉ có óc đậu, bùi và béo sau này mỗi khi ra nhà tôi ở thành phố. 

Khi lớn lên một chút, đậu phụ thời bao cấp, không đóng thành bánh mỏng, mà là nhưng khối to tướng có dễ đến hàng  cân,  đen thui, chua chua, lạnh ngắt. Thời đói kém đó, khi mỗi tháng chỉ được mua phân phối vài lạng thịt cho cả nhà thì được ăn đậu phụ mậu dịch phân phối chấm xì dầu đã là may mắn lắm với con em cán bộ.

Sau này, tôi mới được biết đến đậu phụ Mơ, thứ đậu phụ nổi tiếng của Hà nội, với những bánh đậu mỏng, mềm, bùi và béo ngậy và trở nên nghiện đến mức thời gian sống ở nước ngoài tôi vẫn cố duy trì ăn đậu ít nhất tuần một lần, dù đậu ở đó không ngon như đậu Mơ. Những bìa đậu phụ Mơ mới mua về vẫn còn ấm và còn thơm mùi đậu nành đặc trưng, ăn sống thật mát trong những ngày hè oi bức. Còn mùa đông, những miếng đậu rán nóng vàng rộm có mặt trong hầu hết các bữa ăn gia đình. Nhân nói về mùa hè, ngoài đậu phụ còn có hai món liên quan rất hay được dùng: óc đậu và tào phớ. Khi nhà tôi ở gần nhà làm đậu phụ, thi thoảng hôm nào trời nóng quá, chạy sang mua nước đậu tương xay chưa được vắt và ép thành bánh đậu, về nấu canh óc đậu, ăn  mềm và thật mát. Còn món tàu phớ huyền thoại, những lát đậu phụ non mịn màng chan nước đường hoa bưởi, được các ông bán hàng rong đi rao khắp các hang cùng ngõ hẻm, đã trở thành nổi tiếng ở khắp nơi.

Không biết có bao nhiêu món ăn đã được chế biến từ các sản phẩm bắt nguồn từ đậu phụ, chắc nhiều lắm, nhưng những món chính từ đậu phụ thì đã trở thành những món thường xuyên có mặt trên các mâm cơm gia đình hàng ngày.

Mùa hè, đơn giản và bình dị nhất vẫn là món đậu phụ luộc, chấm mắm tôm pha, hay đơn giản hơn, đối với những người không chịu được mùi mắm tôm, thì chỉ cần nước mắm vắt chanh hay chút xì dầu. Nhưng tuyệt vời hơn nếu có thể được ăn ngay những bìa đậu nóng mới ra lò, thì mới cảm nhận hết vị thơm của đậu nành, vị bùi, béo của miếng đậu tan mát trong miệng. 

Cũng vẫn những miếng đậu đó, mùa đông, cắt ra thả vào chảo dầu móng già, chấm ngay  miếng đậu vàng rộm nóng hổi vẫn còn xèo xèo dầu mỡ vào bát mắm tôm sủi bọt, ăn với cọng rau kinh giới, thì không còn gì để mà nói. Nhưng thế là ta lại xâm phạm món bún đậu phụ mắm tôm đình đám kinh điển của xứ Hà thành rồi. Ngay cả cách rán đậu cũng có nhiều kiểu: thả miếng đậu ngập trong chảo rán ngập mỡ để có miếng đậu phồng rộp, nhưng có người lại không thích đậu phồng thì vẫn rán ít mỡ thông thường,hay như ở quán bia,đậu phụ rán non, gọi là "lướt ván", để làm món nhậu. Thôi thì quay lại món ăn cơm bình dân, những miếng đậu rán nóng già ấy , được nhúng ngay vào bát nước mắm pha chút dấm đường, thái chút hành hoa , sẽ có những miếng đậu phụ tẩm hành thơm nức, ăn với cơm nóng thì không gì đưa cơm bằng.

Vẫn là những món ăn bình dân cho mùa đông, không thể  bỏ qua đậu phụ rán sốt cà chua. Những miếng đậu rán vàng, sốt quyện trong nước sốt cà, rắc tí hành hoa, rau mùi, là món ăn dễ ăn, dễ làm, nên cũng phổ biến không kém gì mấy món đậu phụ ở trên trong các bữa cơm gia đình Việt.

Với người thích ăn thịt như tôi, thì món tủ lại là món đậu nhồi thịt, thịt băm trộn hành hoa, ít tiêu, bóp với chút đậu nhuyễn nhồi vào giữa miếng đậu và rán. Một số người lại mang đậu phụ nhồi thịt rán ra sốt cà, hay hấp xì dầu, tôi thì chỉ thích ăn rán nóng vì mùi đậu tương, quyện với thịt băm rán, với hành, với tiêu tạo một mùi thơm thật sự khác biệt cực quyến rũ khi ăn chấm với nước mắm. Nhưng thế thì đâu còn chất thanh đạm, chay tịnh của đậu phụ, A Di Đà Phật, nên có lẽ bù lại, những hôm nào muốn thật thanh đạm, mùa đông, có lẽ nên làm một bát canh nóng, đậu phụ với cà chua, để vẫn chay tịnh, mà vẫn nóng sốt, thay rau, đơn giản mà lại nhanh.

Người ta bảo ăn nhiều đậu phụ cũng không tốt. Nhưng mỗi khi thấy nặng nề vì những món đồ ăn nhanh, vì những cuộc nhậu nhẹt chè chén liên miên rượu thịt, thì những bữa ăn với các món đậu phụ bình dị, đơn giản, thanh đạm, với người thích ăn đậu phụ như tôi vẫn thấy rất ngon miệng, và có lẽ dù không phải là Phật tử ăn chay, vẫn sẽ cảm thấy người nhẹ nhõm, thanh thản hơn.

Ha noi, Jan 06, 2015

Thích Đậu Phụ         

Cafe Sài gòn vs Starbuck

November 26, 2014 at 12:27am

Đã gần một năm anh mới quay lại thành phố này, cũng như mọi lần, anh vẫn luôn thích Sài gòn, nhưng nơi đây vẫn luôn cảm thấy xa lạ khi không có em, anh chỉ muốn ra Hà nội, dù Sài gòn có nhiều bạn bè anh rất muốn gặp để hàn huyên, và nhiều thứ hấp dẫn không cưỡng được.
Buổi sáng chủ nhật, anh đã dậy sớm để ra khu trung tâm, các cửa hàng khu Vincom, Parkson đều chưa mở cửa, kể cả saigon square. Chỉ có các quán cafe là mở từ sớm. Muốn hô hào rất nhiều bạn bè ra ăn sáng cùng, nhưng vì trưa phải ra Hà nội ngay, anh cuối cùng lại chẳng gọi ai cả. Đi lang thang thế nào, anh lại lạc vào Starbuck. Starbuck mới xuất hiện ở Sài gòn và Hà nội. Trong khi ngồi một mình nhâm nhi ly fracpuchino, anh tự nhiên có ý nghĩ so sánh café ở Sài gòn với starbuck. Anh sẽ không nói về các quán cafe ở Hà nội, vì thực sự với anh , nó chỉ là chỗ ngồi để gặp bạn bè, chưa có một quán cafe nào đủ ấn tượng để cảm thấy enjoy, không hiểu vì không gian chật chội, hay cách phục vụ, hay vì điều gì khác. Được  ngồi cafe sài gòn luôn tạo cho anh cảm xúc đặc biệt, dù ngồi với bạn gái mình thích, với bạn bè hay một mình nghe nhạc cả ngày vẫn không có cảm giác chán.
Sài gòn có văn hoá café rất phổ biến. quán cafe ở  là nơi tụ họp bạn bè, hay có khi là cả gia đình mấy thế hệ, hoặc là nơi gặp gỡ bàn công việc, vì thế nó luôn mang không khí nhộn nhịp từ sáng đến khuya, chả lúc nào vắng khách. Có lẽ không đâu mà không gian cafe được chăm chút, có dấn ấn riêng như ở đây. Ở thành phố này có nhiều quán café đẹp đến nỗi, như một người bạn anh nói, nếu mỗi ngày đi một quán cafe , thì cả năm vẫn không hết vì quán cafe ở đây liên tục ra đời, mỗi quán lại có những phong cách riêng. Chỉ có Sài gòn mới có những quán café thật rộng, ngoại thất thiết kế đẹp kể cả trong những con hẻm, điều mà rất hiếm thấy ở Hà nội. Rất nhiều người thích các quán café nhỏ nhỏ, café bệt trong những quán xá kiểu như triệu việt vương, nguyễn hữu huân hay trên các phố cổ Hà nội, hay những quán phủi phủi ồn ào kiểu café Cộng, anh thì không, có lẽ anh hơi thiên vị cho Café Sài gòn.     
Cafe Starbuck, dù là Sài gòn hay hà nội, có lẽ đang hút khách, đặc biệt là giới trẻ, có thể vì mới lạ. Phải nói luôn rằng anh thích starbuck, mặc dù không thích café, anh vẫn thấy nó ngon. Không như anh Vũ Trung Nguyên chê bai Starbuck để ca ngợi G7 của anh ấy, sự thật thế nào thì đã rõ. Có thể dân amateur về café như anh không biết phân biệt, nhưng nó đã chinh phục được trên phạm vi toàn cầu, chắc chắn không thể không có gì đó đặc biệt. Mùa hè ở Bắc mỹ, được uống fracpuchino thật tuyệt, dù nó chẳng rẻ, cũng như anh thèm ly Tim Horton nóng mùa đông của Canada. Niềm yêu thích và khâm phục lại càng tăng lên khi anh được ghé tiệm  Starbuck đầu tiên nhỏ xíu và cũ kỹ ở Seatle, có từ năm 1912, để rồi họ phát triển triển được như ngày hôm nay. Nhưng cũng như mô hình franchise của Starbuck ở các nơi đã thành khuôn mẫu, quán café ở đây là take away hợp với phong cách người Mỹ, mua để mang về uống chốn công sở, trên đường phố hay chỉ ngồi nghỉ ngơi chốc lát. Không gian starrbuck có cái gì đó đơn điệu, lạnh lùng và, không thấy những cảnh bạn bè túm năm tụm ba ngồi tám chuyện cả buổi, hay thậm chí cả ngày như các quán café Sài gòn.
Anh vẫn lo sợ là thế hệ sau sẽ bị toàn cầu hóa, ngày càng thích fastfood cho một cuộc sống hiện đại ngày càng hối hả và bận rộn, vì thế nên những mô hình tiệm café kiểu starbuck sẽ càng ngày càng phát triển ở đây. Nhưng văn hóa uống café của người Sài gòn, với những tiệm café đẹp, hi vọng sẽ vẫn giữ được, để làm người ta sống chậm lại, đỡ stressed, như khi anh từng ở nước ngoài, có những lúc muốn tìm một tiệm café rông rãi với những khuôn viên tuyệt đẹp, để ngồi ngắm những giọt café phin chậm rãi rơi từng giọt, để ngồi hàn huyên bạn bè, mà  hầu như không thể có.    
Café Sài gòn, sau sẽ có những quán café truyền thống, pha lẫn những quán hiện đại, như Starbuck, em nhỉ.

Gái và xe

Đợt này Hà nội rộ lên phong trào xe đạp điện, ra đường bạt ngàn là xe  điện, đến mức người ta còn kiến nghị có khi còn bắt người đi xe đạp điện đội mũ bảo hiểm. Kể ra anh cũng không quan tâm, thích hay không là tuỳ người, vì cũng như bao phong trào khác ở Hà nội, sau một thời gian rộ lên, nhà nhà người người đều lao theo, rồi nó sẽ lại xẹp như bong bóng. Nhưng, khi nhìn các đối tượng đi xe đạp điện lại chủ yếu là các gái trẻ ( đa phần đẹp), thì tự nhiên anh muốn có vài ý dông dài và tán nhảm về gái với các loại xe, nhân việc phải ngồi xe khách từ Hà tĩnh ra Hà nội không biết làm gì, tất nhiên không phải là của các chuyên gia nghiên cứu xem đi xe đạp điện tốt hay không tốt cho môi trường, càng không phải của chuyên gia ban an toàn giao thông quốc gia xem có an toàn khi đi đầu trần lưu hành hay không, mà trên một phương diện khác.

Khi xe đạp điện xuất hiện, mà đa số người đi lại là gái, thì ấn tượng đầu tiên của anh là xe quá xấu, không xứng với gái. Anh cũng không phản đối xe đạp điện , nhưng có lẽ đa số xe đạp điện đang lưu hành đều là xe Tầu, và chắc là giá rẻ,  nên đã không được đầu tư thiết kế đúng mức, và trông có lẽ tạo cảm giác như xe đồ chơi, hay đúng hơn như người ta gọi là các "xe ruồi". Dáng xe thấp và bé, nên ngồi lên không có sự thanh mảnh của xe đạp thường, không có sự thoải mái của xe máy, làm xấu cả dáng của gái. Anh thiên vị, hay không khách quan, có thể, vì quan niệm của anh cứ cái gì liên quan đến phụ nữ thì phải đẹp . Đặc biệt là bây giờ không phải ở đâu người ta cũng được chiêm ngưỡng phụ nữ ngồi trên xe "mui trần" đi nhiều như ở Hà nội hay Sài gòn, thế nên khi phụ nữ được ngắm nhìn ngoài đường phố thì rất nên là những xe hai bánh cần tôn vẻ đẹp của chị em lên cho người khác chiêm ngưỡng, tất nhiên vẫn phải bảo đảm không phân tâm để tránh tai nạn giao thông.

Ký ức của anh chỉ nhớ thời những năm giữa thập niên 80, đầu 90 của thế kỷ trước, nghe thì xa lắc xa lơ, nhưng kỳ thật cũng tầm độ 15-20 năm, nghĩa là cũng hơi xa xưa, tuy nhiên trí nhớ bắt đầu già như anh vẫn còn vớt vát tí xíu, thời đó phương tiện đại đa số là đi xe đạp hay còn gọi là xế điếc, các loại Thống nhất, Xuân hoà trong nước, Phượng Hoàng của tàu , rồi thì các loại xe xã hội chủ nghĩa từ Liên xô, Đức, Tiệp khắc như  cuốc, mifa, eska, thi thỏang lắm có con xe mini hay Peugeut đời ơ kìa lẫn vào.  Trong đó, ấn tượng nhất với anh và các giai thời anh là xe mifa của Đức, là niềm mơ ước và hãnh diện của các gái bạn học của anh. Nhìn các bạn mặc áo dài thướt tha, đi xe mifa thanh mảnh cao ráo đạp trên các con đường Hà nội, tôn dáng yêu kiều dịu dàng của các bạn lên bao nhiêu khiến bao con tim thời bọn anh phải đập chả kém như khi nhìn các gái châu Mỹ la tinh ngực trần lắc hông  dọc theo các bãi biển thời Wolrd cup 2014 bây giờ. Thời đó chưa có khái niệm chân dài hay hót gơn, chỉ có khái niệm " nữ sinh thanh lịch", rất nhã, và cái xe đạp đã tôn thêm vẻ thanh lịch yêu kiều cho bao nữ sinh hà nội thời đó.

Sau thời xe đạp, đầu những năm 1990,  đến thời của xe máy, đủ các loại cup 81, 82, rim thái rim lùn, nhưng không xe nào lại ấn tượng và gắn với phái đẹp đặc biệt như con honda chaly cúc cu. Cho đến bây giờ, rất nhiều người vẫn mê chaly cúc cu, đến độ có cả câu lạc bộ chế, độ xe cuc cu. Không thể phủ nhận những ưu điểm của chaly một thời, gọn nhẹ, thích hợp với chị em nhỏ nhắn châu Á, thích hợp với những đường phố, ngõ hẹp ở hà nội, nên đã được sử dụng khá rộng rãi. Nhưng nếu việc bảo phụ nữ ngồi chaly có đẹp không, nữ tính không thì chắc chắn đa số sẽ đồng ý với chủ quan của anh là không, xe lùn và ngắn, ngồi chaly cứ tạo cảm giác bé nhỏ, co ro cúm rúm, không tôn vẻ nữ tính thanh mảnh điệu đàng của phụ nữ khi đi ngoài đường. Đặc biệt là nếu các chân dài ngồi chaly, sẽ chả khác gì gấu đi xe đạp trong rạp xiếc, rất không đẹp.

Thật may cho các gái dáng đẹp , khoảng tầm giữa và cuối thập kỷ 90, sau một chút với chaly, xuất hiện dòng xe  vespa piaggio ET8 hay ET4. Khác với đa số các xe máy Nhật đang lưu hàng rộng rãi trên thị trường lúc đó , vespa ET có lẽ là xe hợp với phái đẹp nhất, thiết kế cổ điển, thanh lịch và nữ tính nhất không chỉ của vespa  mà cả các dòng xe trong thập kỷ 90. đối nghịch với Chaly, dòng vespa ET không dành cho người nhỏ, đơn giản là vespa cao và nặng, và nó không rẻ để ai cũng có thể có, nhưng bù lại, các chân dài dáng đẹp ngồi trên ET sẽ được tôn vinh vẻ đẹp đầy quyến rũ của các cặp giò "miên man". Bỏ qua các nhược điểm của Vespa, có lẽ các nhà thiết kế hãng xe Ý luôn có trong máu chất stylish và tôn vinh vẻ sexy và quyến rũ của phái đẹp trên những xe scooter mới có thể làm nên những chiếc xe như thế.

Sau thập kỷ 90, đầu nhưng năm 2000, xuất hiện một trào lưu xe máy hạng sang , xe cao cấp của dòng hai bánh của honda : Dylan, @, Spacy v.v. Nhưng  cứ cao cấp với tiện dụng chưa chắc là đẹp, và xe đẹp cho phụ nữ lại càng không. Nên mặc dù nhìn phụ nữ ngồi trên @ , Spacy rất đắt tiền, cũng không thấy đẹp. Cái thì thể thao mạnh mẽ quá, cái thì lùn và béo quá... Rồi đến cả dòng vespa LX tiếp sau ET, không ra xe nam cũng chẳng xe nữ cứ nửa nạc nửa mỡ, cũng không mang lại vẻ quyến rũ của gái trên những chiếc xe máy. Ngay đến cả chiếc xe được ưa chuộng nhất gần đây, honda SH, có lẽ là xe thiết kế khá nhất trong các xe scooter thời gían gần đây, nhưng có lẽ chỉ để khoe chân dài khi ngồi trên xe, nhưng dáng ngồi trên xe thì có lẽ mang thiên hướng trẻ trung, năng động hơn là mang một dáng vẻ cổ điển hay sexy cho gái.

Hà nội, hay đa số các thành phố ở Việt nam, rất nhiều người đã đề xuất cấm xe máy, để hạn chế tai nạn hay phát triển xe hơi và giao thông công cộng. Anh cũng nghĩ đó là xu hướng tất yếu, xe ô tô càng ngày càng nhiều hơn, xe máy càng ít đi, tốt hơn cho đường phố hiện đại. Có điều là sẽ thật tiếc, khi sau này tất cả đều đi ô tô hay đi tàu điện, ngừoi ta sẽ không còn hoặc rất ít được chiêm ngưỡng những cô gái duyên dáng trên những chiếc xe hai bánh, cho dù họ có đi xe đạp , đạp điện, trên những chiếc xe máy bình thường hay sang trọng, thì người ta vấn dễ chịu hơn khi được ngắm nhìn các bóng hồng xinh đẹp và quyến rũ trên những chiếc xe hai bánh trên đường phố hơn là trong những chiếc xế hộp kín mít, cho dù có sang trọng đến đâu. Và giờ đây, không biết là may hay không may, khi đa số vẫn sử dụng xe máy, thì anh và các bạn giai vẫn có dịp ngắm các em gái xinh đẹp tung tăng trên đường trên những chiếc xế nổ, để đến một thời, nó sẽ lại biến mất, như chiếc xe mifa của các bạn gái thời anh.

A small story will be on photo book

a story I have told and my portrait will be on a photo book about Ha noi.

"Three years ago a couple friends of mine who live in Montreal came back to Vietnam to visit. She was born in Hanoi and is a doctor of piano.  She was one of the students of Dang Thai Son – the most famous pianist in Vietnam.  She  grew up in the old quarter before leaving for Montreal to study.

We chose to go to a European style restaurant. After a warm and cosy dinner, we went for a stroll.  We walked a lot, nearly an hour and a half.  Everything looked so different to how it did in daylight. For me, it was more quiet, the colour and the sounds. It gave me a kind of feeling that I’ve never had before, a good one but full of surprises. Despite all of us being born in Hanoi we felt like tourists, like strangers in our own country.

We decided to try one of the most famous desserts of Hanoi “Banh Troi tau”. There is a very popular place to eat this: the place of an artist named Pham Bang. His store is at 30 Hang Giay. My friend’s husband really wanted to try this dessert but normally he couldn’t because “Banh troi tau” is often on sale when the weather is cold and they often come back to Vietnam at a different time. Although we were all so full after the dinner he ordered every dish on the menu so he could try it all. Since that night it has become our tradition, to immerse ourselves in our home country again: nice café and dinner, then a walk and “ banh troi tau”.

Ăn sáng ở Hà nội

Bữa ăn sáng thời bao cấp khi tôi còn bé thật đơn giản , đôi khi chỉ là bắp ngô, củ khoai luộc, có bát cơm rang tóp mỡ rưới tí nước mắm đă là hạnh phúc. Còn khi đời sống khá lên, có nhiều lựa chọn hơn, quan niệm bữa sáng với những người khác nhau thật khác biệt, khác giữa vùng miền, giữa mục đích khác nhau . Với đại đa số những người nông dân hay lao động chân tay, bữa sáng là bữa nạp năng lượng để đi làm không khác gì bữa chính trong ngày.  Với một số người, lại chỉ cần cốc nước hoa quả, để ăn kiêng. Người phương Tây rất coi trọng bữa sáng, họ coi đó là bữa ăn quan trọng, bổ sung năng lượng cho buổi sáng một ngày làm việc. Nhưng có những người, như tôi, thì lại khác, bữa sáng không chỉ đơn giản là ăn cho no hay nạp năng lượng.

Khi tôi sống ở nước ngoài, sống giữa rất đông cộng đồng người Việt, việc tự nấu hãy đi ăn hàng những bữa ăn chính của buổi trưa hay tối mang hương vị quê hương Việt không quá khó, thì khó khăn chính đối với tôi chính là việc chuẩn bị bữa ăn sáng, sao cho khỏi  nhàm chán và lặp đi lặp lại, nhưng khó khăn hơn, là tôi thèm những bữa ăn sáng ở Hà nội mà những nơi tôi đã từng sống ở nước ngoài không thể có.

Bữa ăn sáng ở nước ngoài, thì bữa sáng điển hình là những lát bánh mì, ăn với bơ hay phomai, với mứt hoa quả, kèm cốc sữa tươi hay trà, cứ thế năm này qua tháng khác, ngay cả một số nơi đặc biệt như Paris thanh lịch,  cũng chỉ là cái bánh croissant, với tách càfe, còn món pancake và trứng omlet của người Mỹ, thì với tôi là một nỗi niềm ám ảnh đáng sợ, ăn chỉ để nạp năng lượng và tồn tại. Mỗi khi đó, tôi lại thèm về Hà nội, để được có những dịp đi ăn sáng, mà chính xác hơn, là thưởng thức quà sáng ở Hà nội. Người Hà nội không ăn sáng để lấy no, mà ăn sáng là ăn chơi, ăn quà, vì thế nên đồ ăn sáng cũng khác với những nơi khác, rất nhiều món ngon nổi tiếng của Hà nội đều được ăn chủ yếu vào buổi sáng.

Người Hà nội ăn sáng đa số là các món phải có nước: bát phở, bát bún, hay miến, đều có nước dùng là nước ninh xuong ngọt lừ, theo những cách pha chế gia vị khác nhau mà cho phù hợp từng món. Chị tính riêng phở, đã có bao nhiêu sự lựa chọn cho một bữa sáng: phở bò  tái, chín, gầu ,nạm, rồi thì phở gà cũng có mấy loại. Còn bún, thì ôi thôi cơ man nào là các loại bún đủ để làm một vòng trong vòng một tuần cũng không phải ăn lại bữa thứ hai: bún ốc, bún thang, bun mọc, bún riêu, bún cá, bún măng vịt,....hay các món miến ngan, miến lươn chủ yếu chỉ có ở Hà nội.

Còn nếu bạn không thích ăn nước, thì các món xôi ở các hàng quà sang đầu ngõ nhà bạn: xôi vò, xôi xéo, xôi lạc, xôi ngô, gói trong tàu là sen hay lá chuối cũng đủ để bạn thưởng thức. Những công chức đi làm vội không kịp thời gian ngồi ăn sáng , chỉ cần ghé qua gánh xôi nhỏ khắp các ngõ phố, làm gói xôi ruốc, hay đơn giản hơn là chấm muối vừng,  mang đến cơ quan là có thể yên tâm chắc bụng đến nửa buổi, vừa rẻ vừa tiện.

Đấy là chưa kể bạn lên những hàng xôi nổi tiếng trên các phố cổ, để ăn những xôi pate, xôi chả mực, xôi lạp xưởng của những hàng xôi nổi tiếng.  

Ấy thế nhưng chưa đủ, nhắc đến quà sáng Hà nội, không thể bỏ qua các loại bánh. Nếu không thưởng thức bánh cuốn, vốn thường được ăn kèm với chả, là ta đã bỏ qua một món ngon của bữa sáng Hà thành. Nhưng nếu không có thời gian ngồi cho những điã bánh cuốn nóng hổi được tráng trực tiếp, thì các thứ bánh khác vẫn làm cho bữa sáng của người Hà thành thật nhanh gọn và không kém phần hấp dẫn. Chiếc bánh giò, chấm tương ớt, chiếc bánh báo nhân trứng cút mộc nhĩ, đều có thể làm thành bữa sáng gọn nhẹ mà cũng lửng dạ. Nhưng nhớ nhất vẫn phải là chiếc bánh mỳ pate, bánh mỳ pa tê Hà nội, cũng giống như bánh mì pate các nơi khác, dù xuất phát từ bánh mỳ sandwich của người Pháp, nhưng đã được biến đổi để kẹp với đủ thứ gia vị biến thành một bánh mì mang riêng thương hiệu việt. Không phải vô cớ mà chiếc bánh mỳ pa tê đã được những người Việt sống ở nước ngoài biến thành thương hiệu và là một trong món đồ ăn Việt nổi tiếng và bán chạy nhất trong các tiệm ăn người Việt ở nước ngoài, chắc chỉ sau món phở.

Nhưng chưa hết, quà sáng sẽ không đủ nếu tôi không nhắc đến món cháo, khác với một số nơi, ăn sáng ở Hà nội vốn nổi tiếng với cháo sườn, ăn kèm quẩy và đặc biệt hơn nữa, là cháo lòng. Dù cho có được khuyến cáo đến đâu về việc ăn nội tạng không tốt, thì việc tụ tập bạn bè buổi sáng, nhâm nhi chén rượu trắng bên đĩa lòng, và kết thúc bằng bát cháo lòng là thú vui ấm thực của không ít người.  

Hàng ngày, đối với đa số người Hà nội đi làm, bữa sáng chủ yếu là ở các gánh xôi, hàng bún khắp các ngõ phố, hay những hàng quán phở vỉa hè, người ta ăn sáng trên đường đi làm, rồi làm cốc trà nóng, hay trà đá, rồi đến cơ quan. Còn những ngày cuối tuần hay những người rỗi việc, bữa sáng giống như một brunch của phương Tây, người ta ăn sáng, rồi ngồi nhâm nhi bên cốc cafe với bạn bè hay người thân, để thư giãn cho một buổi sáng cuối tuần.

Cũng vì thế, ngày càng có nhiều quán cafe kết hợp ăn sáng. Ăn sáng ở quán cafe, dĩ nhiên không thể ngon bằng các quán vỉa hè, nhưng nó tiện lợi, sạch sẽ hơn, mang hơi hướng của xã hội hiện đại. Ngày càng có nhiều khu chung cư, những khu đô thị thay thế cho những phố hàng, phố cổ.  Trong khi những quán vỉa hè, những gánh xôi bán đồ ăn sáng không thể tồn tại trong những khu chung cư hiện đại,  thì các quán cafe mọc ngày càng nhiều.

Sẽ đến lúc những gánh quà sáng, những quán ăn sáng vỉa hè ở Hà nội sẽ bớt dần đi theo thời gian. Còn bây giờ, tôi vẫn thấy thật may mắn và hạnh phúc, khi vẫn còn được ăn những bữa sáng bình dân mà thật hấp dẫn , trong mỗi buổi sáng ở Hà nội.

Quà Hà nội, một thời và mãi mãi?

Món ngon Hà nội, đã đi vào truyện, vào văn, được ca ngợi tốn không biết bao giấy mực, để mọi người Hà nội đi xa đều ước mong có những lần về để được thưởng thức lại những món ngày xưa, hay khách du lịch chỉ mong đến Hà nội để thưởng thức những món ngon vỉa hè, những đặc sản Hà nội.
Mỗi món ăn ở 36 phố phường là tinh tuý chắt lọc từ các món ăn  của các miền quê, qua bàn tay tinh tế, khẩu vị cầu kỳ của người xứ kinh kỳ kẻ chợ, để chế biến thay đổi so với nguyên gốc, nâng lên thành các món mang lại đặc trưng riêng cho sự tinh tế, thanh khiết của các món đặc sản Hà nội. Cũng là bát phở, phở Hà nội khác phở Nam định , bún chả Hà nội khác bún chả Hà nam, và có những món mà chỉ có ở Hà nội mới có: bún thang, bún ốc, chả cá Lã Vọng, bánh cốm...   

Đồ ăn ở Hà nội nổi tiếng có lẽ có hai thứ, cỗ và quà. Cỗ truyền thống Hà nội nổi tiếng cầu kỳ, tám đĩa tám bát, những bát canh mọc, canh bóng, đĩa xôi xéo, xôi vò, chỉ được nấu chủ yếu trong các dịp lễ Tết, cỗ cưới hay các ngày giỗ chạp. Những mâm cổ truyền thống dường như giờ đây đã bị mai một dần, chỉ còn hiếm hoi trong các gia đình Hà nội xưa, những đám cưới đã không còn bẩy đĩa bốn bát truyền thống, những món trong các ngày giỗ chạp hay cỗ ngày tết cũng thay đổi rất nhiều trong các gia đình Hà nội để phù hợp với nhịp sống hiện đại, vì thế rất ít khi chúng ta có dịp thưởng thức lại. 

Vậy là Hà nội chỉ còn nổi tiếng vì những hàng quán vỉa hè,  " những hàng quà Hà nội"  . Ở đây đi ăn người ta không gọi đi ăn hàng mà người ta thường nói là ăn quà, ăn quà chỉ là ăn chơi, là thưởng thức, không phải ăn lấy no, chính vì thế nó lại càng tinh tế, thế mới đúng chất ăn chơi của xứ Tràng an. Những món quà sáng, quà ăn đêm của người Thăng long vì thế nó khác với những bát cơm rang, những đĩa bánh cuốn đầy đặn của những người nông dân vùng quê, ăn lấy no cho có sức để đi làm...        
  
Nói quà Hà nội thì nhiều lắm: những quán phở, hàng bún chả, bún mọc, bún thang, bánh cuốn, nộm,  bánh trôi tầu... Khi tôi sống ở nước ngoài, cứ mỗi lần nghĩ đến món quà vỉa hè, tôi lại mong về, để được đi ăn thỏa thích. Để khi trở về Hà nội, tôi đã phải đi một vòng các quán và cũng mất khá nhiều thời gian mới có thể thưởng thức lại hết được danh sách những món mà khi xa nhà đã liệt kê.

Quán Hà nội giờ đây vừa giống lại vừa khác như khi cách đây chừng hơn 10 năm thời kì Băng sơn viết về món ăn Hà nội mà tôi say mê, lại càng khác khi quay về những thời của cụ Nguyễn Tuân, Thạch Lam ,  cái khác ấy khiến tôi có những chợt nghĩ về món quà phố Hà nội.   

Không biết có ai đi ăn các món quán hàng để rồi lại có cảm giác , “hình như không ngon như ngày xưa " giống tôi không?

Cũng một phần ngày xưa đói kém, ăn gì cũng thấy ngon, kỷ niệm xưa tuổi ấu thơ cái gì chả đẹp, giờ thì ăn quá đủ chất chả còn thiếu thứ gì nên không thấy ngon nữa. Nhưng nếu là cảm giác ” hình như hôm nay ăn không ngon như mấy hôm trước mình ăn"?  Các món vỉa hè đều chế biến nấu nướng theo kiểu "gia truyền", nhưng phụ thuộc quá nhiều vào kinh nghiệm chế biến gia giảm của người chủ, vì "gia truyền" nên rất dễ bị mai một . Những quán hàng nổi tiếng, sau khi người chủ mất đi, truyền đến đời sau, việc không giữ được chất lượng như xưa là chuyện thường xảy ra. Phần nữa, là nguyên liệu chế biến giờ đã khác xưa, có thể giữ được hương vị như xưa và chất lượng ổn định không phải là điều dễ dàng với kiểu kinh doanh nhỏ lẻ của các hàng quán vỉa hè.  

Rất nhiều người trước đây và cả tôi hồi đó thích những quán xá cũ cũ, ám đầy bụi than, đặc trưng của các quán vỉa hè, lấy làm thích thú. Những giờ đây, khi bước vào các hãng quán bày bừa rác, xập xệ, những hàng quán bám đầy bụi bám đường phố, khiến người ta cảm thấy gợn gợn về vệ sinh an toàn thực phẩm, làm người ta có cảm giác ăn kém ngon . Tôi không biết những kiểu hàng quán kiểu này sẽ có thể được chấp nhận cho đến bao giờ,  bởi dù không cần những hàng quán quá lịch sự, người ta vẫn cần những điều kiện vệ sinh tối thiểu để tạo một cảm giác yên tâm khi thưởng thức trong những quán ăn bình dân của vỉa hè Hà nội.   
Ở Hà nội rất phổ biến là cả một phố tập trung các quán vỉa hè bán một món giống nhau,  có lẽ là xuất phát từ một hàng quán nổi tiếng, rồi cả phố tranh nhau làm theo, cũng có thể là các hàng quán rồi cũng học tập chất lượng giống nhau và tạo nên một trung tâm thu hút khách, nhưng rồi cũng có những phố mà các nhà đua nhau nhái nhau, mà cuối cùng khó biết nhà nào chính chủ và chất lượng thì thật giả lẫn lộn làm khách hàng thực sự thất vọng.
Những hàng quán vỉa hè, dường như gắn bó với khu phố có 36 phố phường.  Với các thế hệ cũ, của những người như ông bà bố mẹ tôi, thì các hãng quán vỉa hè khu phố cổ, phố cũ dường như gắn bó máu thịt. Người ta nhất quyết không bán nhà, hay rồi đi khỏi những ngôi nhà chật chội, tối tăm trong những khu phố cổ để chuyển ra sống tại những khu mới, đơn giản chỉ vì sống ở đây quen rồi, và một trong các lý do cũng bởi bước chân xuống phố là những hàng quán vỉa hè thật sẵn, đồ ăn ngon la liệt mà ở khu phố mới không thể có.

Nhưng cuộc sống văn minh rồi sẽ khác đi, những khu phố có chật chội ở hà nội sẽ phải được giải phóng, ra những khu nhà ở chung cư, những khu phố mới. Những thế hệ trẻ hơn, cuộc sống hiện đại hơn, dù có thích thú với các hãng quán vỉa hè thì cũng khó có thể chấp nhận điều kiện sống ở những khu phố cổ. Và liệu những thế hệ sau ở các khu phố cổ, họ có chấp nhận tiếp tục bán hàng theo kiểu các quán vỉa hè hay sẽ làm những nghề khác đi. 
Đã có một thời chính quyền Hà nội muốn xây dựng rầm rộ một phố ẩm thực, như là một cách giữ gìn những món truyền thống, văn hoá ẩm thực Hà nội. Nhưng rồi tôi cũng thấy cái ngõ Cấm chỉ ấy cũng không có gì đặc sắc hơn , bao năm vẫn những quán vỉa hè tự phát, điều kiện vệ sinh không đảm bảo, hay những khu phố tây ba lô, phố đồ ăn Mai Hắc Đế cũng vẫn như xưa, đồ ăn cũng không có gì cải tiến.

Càng ngày ở Hà nội càng có nhiều khu chung cư , ở các chung cũ mới mọc lên, sẽ rất khó để những hàng quán vỉa hè có thể phát triển được như ở những khu phố hàng, và những các quán ăn nhanh tại các trung tâm thương mại, siêu thị với ưu thế tiện dụng xuất hiện ngày càng nhiều có làm giảm vai trò của các hàng quán vỉa hè, đặc biệt là thế hệ sau ngày càng thích đồ ăn nhanh hơn là các hàng quán truyền thống.

Và tự nhiên tôi giật mình lo rằng liệu có lúc nào đó, rất nhanh thôi..., các quán ăn vỉa hè truyền thống sẽ mất đi, các món ngon sẽ bị mai một. Những hàng quà truyền thống liệu vì đó mà mai một dần đi không?

Tôi lại nhớ về khi dạo bước ở các đường phố cổ  ở Barcelona, Paris, tôi vẫn thấy các hãng quán vỉa hè ở các phố có nhộn nhịp vẫn phát triển trong một xã hội hiện đại mà đồ ăn nhanh chiếm ưu thế. Và tôi tin là người Hà nội, hay các dự khách vẫn luôn thích thú với những món ăn vỉa hè, những hàng qua Hà nội. Tuy nhiên các hãng quán vỉa hè không thể tồn tại nếu vẫn còn giữ nguyên kiểu chế biến vệ sinh thực phẩm như bây giờ,  bình dân mang đến cho người ta sự thoải mái (trong đó có sự yên tâm về vệ sinh) nhưng không có nghĩa là xập xệ, bẩn thỉu,  và quan trọng là chất lượng, hương vị phải giữ gìn ổn định như là một điều quan trọng nhất của giữ gìn truyền thống.

Và có lẽ người ta phải quan niệm về giữ gìn truyền thống nó khác đi, giữ gìn truyền thống có lẽ là nắm bắt được cái hồn, để mà phát triển nó lên và phù hợp với xã hội, không phải là giữ nguyên những cái xa xưa, để mà trở thành cố hủ và lạc hậu. Các món ăn truyền thống của Hà nội, vẫn cứ không thể bó hẹp được với những món xưa cũ, để người ta chỉ ăn được một vài lần và chán dù ngon đến đâu chăng nữa , nó cần phải được thay đổi và làm mới, sáng tạo thay đổi dựa trên cái hồn, cái tinh thần của những món truyền thống xưa. Tôi cũng đã từng ăn ở các quán gia đình trong khu phố cổ ở Montreal, Florence, đó là những quán ăn ngọn gàng sạch sẽ, ấm cúng mang tính truyền thống và mang bản sắc không khí đặc trưng của vùng miền đó. Tôi mong ước về một Hà nội với những quán nhỏ với những không gian riêng trong những khu phố cổ, phố cũ có những món ăn được chế biến thủ công theo bản sắc riêng của từng nhà hàng, vừa truyền thống và hiện đại, đảm bảo vệ sinh, và mang tinh thần của những món xưa. 

Để làm được điều đó không chỉ cần những bí quyết truyền thống cha truyền con nối, mà cần sự sáng tạo dựa trên tinh thần và văn hoá của xứ nghìn năm văn vật. Chỉ có như thế, món ngon Hà nội mới luôn được tồn tại và gìn giữ.
Hà nội, tháng 7 2013.
TAL.