Early first snow

Tôi trở về Hà Nội mùa thu 
Đi trong đêm thoảng mùi hương hoa sữa 
Quên bẵng thời gian, chỉ còn nỗi nhớ 
Mùa thu vàng ở một nơi xa 
Vội vàng hỏi: mùa lá phong đã qua?
Em bảo tuyết đầu mùa rơi sớm, 
Trời trở lạnh, mùa đông sắp đến 
Tôi chợt giật mình 
Lại mùa thu nữa đi qua…

HN 13/10/09

Vô thường

Ngày hôm nay là sinh nhật, thực ra bây giờ thì cũng không để ý lắm nữa dù rất cảm động khi người nhà bạn bè vẫn nhớ đến mình, cũng cảm ơn anh Mark nữa đã cho kết nối với bạn bè khắp nơi để gửi lời chúc thọ về. Nhưng tôi nhớ ngày này hơn với việc 7 năm về trước, là ngày ngồi trên máy bay về Vietnam. Khi bước chân về cũng không bao giờ nghĩ mình lại ở Vietnam lâu đến thế, vì plan bao giờ cũng là max 5 năm cho một thay đổi nếu thấy không ổn. Cũng không bao giờ nghĩ chuyến đi về lại là bươc thay đổi rất nhiều thứ trong cuộc đời. Và sau 7 năm, cũng ngày này, giờ đây lại đang chuẩn bị ra đi làm lại từ đầu, xã hội đã rất khác cả ở Canada và Vietnam so với hồi mình mới về, mình đã khác, già đi, nhưng quan trọng hơn là suy nghĩ , cách nhìn đời đã khác nhiều. Bởi vì 7 năm đó là 7 năm thăng trầm nhất của cuộc đời cho đến giờ, cả công việc lẫn gia đình, cả sư may mắn lẫn thất bại, sự đau khổ hay sai lầm, dường như tất cả nó pack dồn nén lại để xẩy ra chỉ trong thời gian ngắn, mà những sự kiện ấy với người khác có khi phải xảy ra trong thời gian gấp nhiều lần con số 5-7 năm ấy, hay có khi cả cuộc đời. Để có người bạn gái thân hiểu mình như chính mình, cũng không tin việc đó có thể xảy ra. Có rất nhiều người hỏi, có tiếc thời gian đó không khi sẽ phải làm lại từ đầu ở tuổi này, đơn giản là tiếc cũng không để làm gì. Rất nhiều lần ta phải tự hỏi, tại sao cuộc sống luôn đi ngược lại cái mình muốn. khi đề cao và trân trọng nhất việc gia đình, thì khi có rồi lại không được trọn vẹn. khi ta là người rất cầu toàn, thì việc xảy ra lại là ngược lại. Cái được, thì nó lại không như theo cách ta muốn. Theo Đức Phật, những gì đã xảy ra đều có nguyên do, vốn dĩ nó phải thế, hay ta không thể trốn tránh được việc vốn dĩ đã không toàn vẹn để đối mặt với nó, chấp nhận nó là không như ý ta muốn. Cái cách xảy ra với ta cũng một phần do ta, một karma mà ta phải gánh, từ kiếp này, hay kiếp trước, cũng vậy thôi. Vậy thì, ta đã không thể thay đổi được những gì đã xảy ra, thì con người ta phải thay đổi. Với số đông bây giờ, người ta ra đi có vài lí do chính, vì muốn con cái học hành tốt hơn, hi sinh đời bố cho con, hay vì họ bất mãn với môi trường sống, với xã hội, muốn tìm một chỗ trú chân an toàn, hay để tìm một cách để đổi đời… Tiếc là ta chả thấy có lí do nào là chính yếu trong đó để phải rời xa gia đình và hà nội yêu quý. Đúng là ta thấy không hợp với một số công việc ở Việt nam, nhưng công việc không phải là li do chính, bởi vì ở đâu thì công việc cũng có lúc lên lúc xuống, lúc vui buồn hay áp lưc như nhau, chỉ khác kiểu thôi. Cũng có thể nhiều người nghĩ là một cuộc chạy trốn, với những gì đã xảy ra. Nhưng đơn giản là người ta cần phải thay đổi chính con người mình, cách chấp nhận hạnh phúc và những gì ta có, bằng cách thay đổi môi trường khiến người ta sẽ quyết tâm hay phải thay đổi để sống và tiếp nhận hạnh phúc theo một cách khác với những gì ta đã quan niệm. Nếu có thể coi đó là cuộc đổi đời hay sống một cuộc đời khác với những gì đã qua, thì cũng được. Cuộc đời vô thường, khi bế tắc là khi cần có sự thay đổi. Có một điều, sau tất cả những gì đã xảy ra,ta vẫn cảm ơn cuộc đời cho ta may mắn hơn nhiều người là có quyền lựa chọn để thay đổi, được sống ở đâu theo cách của ta, và quan trọng hơn người thân yêu nhất luôn ở bên support vô điều kiện cho những gì ta cần. Hà nội 12.9.2016

Uống rượu

Thật nực cười khi một kẻ uống cực kém, nhấp môi một tí là mặt đỏ tưng bừng, không thích uống rượu như anh lại muốn viết về rượu, tất nhiên không phải là khoe hiểu biết về rượu, vì anh chả biết gì, nói như kẻ bợm rượu là biết đếch gì mà thưa thốt, đơn giản là suy nghĩ về uống rượu, như là một cách thưởng thức cuộc sống, như thưởng thức một món ăn, như trà, một thú vui trong cuộc sống.
Không phải ngẫu nhiên mà người ta coi rượu là một trong những phát minh quan trọng nhất của loài người từ khi người Trung hoa phát minh ra nó từ vài ngàn năm trước, còn ở xứ sở của rượu wishky người ta gọi rượu là nước của cuộc sống, hay vang được gọi là máu của Chúa. Hãy bỏ qua nhưng tác hại của việc lạm dụng rượu, vì ở đời cái gì quá cũng không tốt, kể cả tử tế quá cũng không hay, còn tất nhiên uống nhiều rượu quá thì có hại, từ sức khỏe đến tinh thần, say quá không kiềm chế nổi mình thì làm nhiều thứ xằng bậy. Với con người, rượu có lẽ quan trọng nhất là đồng hành với cảm xúc hạnh phúc, đưa con người ta đến cảm giác say, một cảm giác lâng lâng mang lại từ chất men mang lại cảm giác vui sướng cho con người. Cũng có say trà, say café nhưng thực ra nói đến “say” là chỉ ám chỉ say rượu, vì chỉ có say rượu mới mang đến nhiều cảm xúc hỉ nộ ái ố và mang cả niễm vui sướng lẫn cái vật vã như say rượu.
Cũng là chất men có cồn, nhưng rượu khác bia, không phải là vì nồng độ cồn khác nhau hay men rượu khác men bia, mà bởi cách dùng, cũng như cách nó đồng hành với cảm xúc của người uống. Uống bia, người ta đa số chỉ uống khi vui, uống ào ào, uống chung với số đông bạn bè, cũng có những loại bia người ta uống chậm rãi, để thưởng thức, nhưng ít khi người ta uống bia một mình, khi buồn, vì uống thế chán ngắt, đắng và rất khó vào. Còn rượu thì có thể song hành với mọi cung bậc cảm xúc khác nhau của con người, uống để cân bằng cảm xúc: vui uống rượu, đau buồn uống, cô đơn uống, chả cảm xúc gì thỉ uống lai rai giết thời gian. Rượu là phương tiện giao lưu giữa con người, khi vui, người ta uống rượu với bạn bè để chung vui, khi buồn uống để chia sẻ, người ta thường nói uống rượu với người tri kỉ, uống bia với bạn bè chứ ít khi ai nói uống bia với tri kỉ, mà nhưng rượu khi cô đơn khi buồn người ta uống rượu một mình để giải sầu. Anh thì chỉ uống rượu khi vui, để giao lưu bạn bè, ít khi dùng được rượu để giải khuây hay quên đi sự đời, nhưng rất nhiều người khác thì cứ mượn rượu để quên đi nỗi buồn, cho dù chỉ là quên đời trong chốc lát lúc say.
Rượu mang lại cảm xúc thăng hoa, hay là đồng hành với cảm xúc đau buồn, nên nó thường gắn với nghệ sỹ, đặc biệt với các nhà thơ, quá nhiều nhà thơ nổi tiếng nhờ uống rượu mà có những kiệt tác, không biết có nhà thơ hay nghệ sỹ nào có kiệt tác khi thăng hoa nhờ bia hay trà chưa? Anh say không nhiều và cũng chả ra được kiệt tác nào từ rượu, nhưng chỉ đoán, cái say của rượu, nó từ từ, ngấm dần, nhưng đủ mạnh để tạo nên cảm xúc nồng nàn mạnh mẽ khác với bia. Cũng có thể tại vì anh không uống được nhiều bia, không thích uống bia đầy bụng, chỉ uống rượu, để có thể uống được lâu, để có thể lai rai nhậu kèm với đồ nhắm mà thực chất là mượn rượu để diệt mồi, để được ăn nhiều, mà thiên vị chăng.
Nhưng nói về cái nồng nàn của men rượu, khác với bia, nó “đằm thắm” hơn, xin các tín đồ của bia tha thứ cho sự thiên vị của anh. Phải thú thật là anh không thể chịu được vị cồn của thứ rượu quê mới cất từ lò ra, nó quá sốc, quá gắt với một kẻ tửu lượng kém. Rượu uống chỉ ngon khi đã ủ ngâm lâu năm, dù là hạ thổ của xứ rượu nếp cái hoa vàng/ nếp cẩm quê ta, hay rượu nho ngâm trong các bình gỗ ủ hàng chục năm để tạo nên wishkey, cognac , hay sake uống nóng, sochu uống lạnh, khi chất cồn đã hòa quyện trong rượu thành một chất nồng nồng cay cay, mang lại cảm giác say mà vẫn êm, không đau đầu. Rượu uống cũng khác, không tu ừng ực như bia, cũng không từng ngụm nhỏ rón rén như trà, người ta chỉ uống từ tốn chậm rãi, thưởng thức cái chất cay nồng đi qua họng, nóng bừng lên đi vào người lan tỏa ra để rồi đi vào máu, bốc dần lên đến đầu và lan tỏa khắp cơ thể. Cái cảm giác ấy thật đặc biệt, chỉ có khi uống rượu. Cảm giác lâng lâng, say cái say của rượu nhìn thấy đời nó qua một lăng kính hoàn toàn khác, thoát ly khỏi cuộc sống thực tại để bước vào thế giới hư hư thực thực, như là đàn ông uống rượu thấy đàn bà đẹp hơn, những kẻ nhút nhát khi uống rượu trở nên bạo dạn hơn, và hình như khi say người ta lại trở về bản ngã con người thật mà khi thường ít khi thể hiện, đặc biệt khi phụ nữ uống rượu , dường như họ đẹp hơn, quyến rũ hơn.

Lại nói về say, tất cả những kẻ uống rượu bảo rượu uống không say thì phí cả rượu. Nhưng có kẻ say thì thăng hoa dạng tiên tửu, làm thơ làm văn sáng tác như Lý Bạch Đỗ phủ, có kẻ say là đi ngủ, có kẻ lèm bèm nói nhiều, có kẻ lại mất kiểm soát mình chả biết mình làm gì. Uống say đến độ thăng hoa cảm xúc thì có cái sướng của “say”, chứ còn uống không biết gì hoặc làm việc mất kiểm soát thì phí cả rượu. Uống rượu thì phải hết mình, nhưng kiểm soát được mình là cả một nghệ thuật, để biết giới hạn khi say để chỉ tiên tửu chứ không thành ngộ tửu.
“Rượu ngon phải có bạn hiền”, uống rượu mà có bạn uống thì sẽ vui, “chè tam rượu tứ”, càng đông càng uống được nhiều, nhưng uống để chúc tụng ào ào khi đông bạn bè thì vui tuy có vui nhưng lại không có thời gian tận hưởng rượu mình uống, vì thế, uống để thưởng thức rượu, “nhắm rượu” cũng chả cần đông. “ tửu bất khả ép”, vì ép là giảm đi cái thú của uống rượu, vì thế dù có uống rượu quý mà bị ép thì cũng không thể nghĩ đến ngon hay không. Rượu thì cũng có năm bảy loại, từ loại rượu từ hoa quả như vang, cognac, cider, đến rượu nấu từ ngũ cốc như vodka, sake, wishky, rồi thì từ mía đường như rum nên cáchs thưởng thức có khác nhau. Khi uống người ta cảm giác bằng mũi và lưỡi. để cảm nhận “hương” và “vị” của rượu . Rượu hoa quả như vang, người ta thường dùng kèm với đồ ăn, hay các loại rượu pha Rum, gin để dùng pha cocktail cũng là một nghệ thuật thưởng thức rượu, nhưng như thế thì sẽ bị pha trộn mất hương vị thuần túy của rượu. Với những chai rượu vang ngon và quý, người ta cũng ít kết hợp với thức ăn, mà thường uống rượu không, có chăng thì uống thêm nước suối cho đỡ gắt, để giữ vị nguyên thủy của thứ nước cốt của hoa quả. Còn với rượu mạnh, thì tất nhiên là uống “sex”, có chăng gọi là tí mồi nhậu đưa đẩy để thưởng thức được nguyên cái tinh túy của gạo, của lúa mạch, như hương trời đất. Nhưng ngoài hương và vị của rượu, thì có được cái ngon của rượu, cần có thêm cảm xúc. Cái cảm xúc khi uống rượu nó quan trọng lắm, người ta thấy ngon hay không, uống nhiều hay ít, say hay không phần lớn dựa vào cảm xúc hay tâm lý. Cái cảm xúc ấy được tạo nên bởi cảnh vật xung quanh, bởi thời tiết, nhưng có lẽ quan trọng nhất là người uống cùng, uống để chia sẻ cảm xúc. Âu Dương Tu đời Tống đã phải thốt lên bên Tây Hồ của nàng Tây Thi ngày xuân: Tửu phùng tri kỷ thiên bôi thiểu Thoại bất đầu cơ bán cú đa (Gặp người tri kỷ ngàn ly thiếu Lời không hợp ý nửa câu nhiều)
Uống một mình thì buồn, lại còn chóng say, uống khi đông thì lúc cao hứng mạnh ai nấy chém, vừa không thưởng thức được rượu lại còn không chia sẻ được cảm xúc. Uống rượu hay nhất có lẽ là “đối ấm”, uống hai người, với bạn bè cũng được mà có lẽ tuyệt với nhất là uống với “tri kỷ”. Cái sự uống rượu với “tri kỷ” nó đã được các nhà thơ, nhà văn Tàu nâng lên thành đạo, đến như ông vua tiểu thuyết Kim Dung khi viết về các nhân vật của ông trong tiếu thuéứt võ hiệp.đã mô tả không biết bao nhiêu cuộc rượu giữa các tri kỉ hay bằng hữu. Khi có chén rượu, bên bằng hữu hay tri kỳ, người ta dễ dàng bộc lộ tâm tình, rượu là cái cớ để trao đổi. uống mà có bạn để nói chuyện, thì uống được nhiều, ít say, còn cứ uồng tì tì chả nói câu nào, chắc đổ cái rầm. Nhưng như ai nói, uống rượu không say thì phí cả rượu. Thôi thì lại nói tiếp về say vậy.
Khi rượu vào, dĩ nhiên là say. Thực ra thì nói là say thì có nhiều loại say: say rượu, say trà, say café, say sóng, v.v. Nhưng tất cả các thứ say trên, chủ yếu là ảnh hưởng đau đớn khó chịu về thân thể. Nhưng chỉ có say rượu, và say tình, là hai thứ say có lẽ tác động đến cảm xúc và tình cảm hay tinh thần của người say. Say rượu thì cũng có nhiều kiểu, có kiểu mặt đỏ phừng phừng rồi cao hứng xả qua đường nói, nếu còn kiểm soát được thì dám bạo dạn nói những lời có khi chưa bao giờ dám nói lúc tỉnh, còn nếu không biết gì thì làm nhảm những lời ngông cuồng. Có kẻ thì say cứ xịu dần đi rồi gục, lăn ra ngủ, ấy lại là may, còn hơn kẻ làm những điều xằng bậy , rồi tỉnh dậy chả nhớ mình làm gì. Lại cũng có người uống vào say rồi khóc tu tu, thường là phụ nữ, hay nếu là đàn ông thì cũng là tính cách mềm yếu. Nhưng say rượu thì dù chậm hay nhanh, có mệt mỏi đau đớn vật vã như say vang thì cũng sẽ tỉnh, dù nặng hay nhẹ thì cũng sẽ hết, người nhanh thì qua đêm còn người chậm thì mất cả ngày hôm sau, sẽ trở lại bình thường. Còn say tình, khó mà tỉnh, có tỉnh, thì dù có thế nào, cũng vẫn còn vết đau rất khó xóa. Thế cho nên, say rượu chính ra không đáng sợ, cứ uống thôi, miễn đừng uống rượu đểu để ngộ độc hay say đến chết để đi luôn về với tổ tiên, còn say tình, chính ra mới đáng sợ, vì chả biết bao giờ tỉnh, càng tỉnh rồi lại càng vẫn thấy đau trong lòng, vấn đề là chả ai ngăn được say tình.
Đặc biệt và tuyệt vời nhất là khi người ta nâng ly bên người tình, như Trương vô kỵ ngồi đối ẩm bên Triệu Mẫn, hay các cặp trai gái Pháp ngồi với nhau bên ly champagne, ly vang thì không biết người ta say vì men tình hay men rượu, có lẽ vị cay của men rượu hòa với vị ngọt của men tình cả hai quyền vào nhau, để tạo nên sự thăng hoa cho cuộc yêu. Có điều say rượu với người thường thì dễ, với anh còn dễ nữa, vì anh uống kém, còn say tình thì chả biết yêu bao nhiêu là đủ. Nên có khi say rượu trước cả say tình, thì còn làm ăn gì. Nhân hôm uống nhiều rượu, tán nhảm tí. Thái bình, 25/5/2016.

Sài gòn

Viết cho người chắc sẽ không bao giờ vào FB.

Sài gòn,

Anh lại phải chờ vài tiếng cho chuyến sau, lần này là do lỗi chủ quan ra muộn khi cố ngồi thưởng thức nốt những bản nhạc xưa xưa trong quán cafe cũ cũ từ cái tên trở đi của Sài gòn, chứ không phải là như bao lần trước lỗi của nhà tàu delay airline. Mỗi lẫn chờ máy bay từ đây về HN (mà hình như lần nào cũng bị chậm chuyến), anh vẫn luôn có ý nghĩ nghĩ lẩn thẩn về thành phố này mà đến hôm nay mới note lại.

Có quá nhiều thứ để anh thích ở đây, với người ham chơi/ham vui và ham ăn như anh, và anh cũng thấy giá mình sống ở đây sẽ hợp với mình hơn như bao người đã nói. Nhưng có cái gì đó không hiểu tại sao anh vẫn luôn cảm thấy có gì đó luôn ngăn cản mình, như một dạng hai người vừa yêu mà thiếu duyên, không thể đến được với nhau.

Sài gòn đã cho anh bao kỉ niệm ngọt ngào mỗi khi anh vào, là những khi anh yêu/ được yêu những người con gái Sài gòn, để mỗi lần vào khi có họ anh luôn luôn cảm thấy được Sài gòn thân thiện, thật thà, anh như một cậu bé được dẫn đi khám phá những gì luôn mới lạ, đến đã có lúc anh tưởng như mình đã rất thân thuộc với thành phố này. Đôi khi anh cứ nghĩ mình gần giống với chàng trai trong cuốn sách của bác Phan An viết về người Hà nội ở Sài gòn nhưng hoá ra lại không phải.

Vào Sài gòn một mình, những người con gái vì nhiều lí do đã không còn ở bên anh, anh luôn cảm thấy Sài gòn vừa có gì đó thật hấp dẫn nhưng cũng vừa xa lạ, cứ như chỉ khi vào đây anh mới cảm nhận được sự cô đơn. Ở một mình thì với người FA trường kỳ như anh không có gì lạ, ở rất nhiều nơi, những thành phố xa lạ khi anh ở nước ngoài, anh lại không có cảm giác lạc lõng như Sài gòn đến mức không muốn xách cả máy ảnh đi chụp và lại chỉ muốn ra Hà nội, dù Hà nội thì anh cũng vẫn một mình, không hơn gì.

Hay là anh cứ phải có một người con gái ở bên mỗi khi ở Sài gòn, nhưng điều đó giờ là khó gần như không thể, phải không em?

Sgn, 17/01/2016.

LTA.

Cháo chửi

Nhân chuyện cô giáo tiếng Anh nổi tiếng ca nhạc RAP, làm tôi nhớ về thời đầu tiên năm 97-98 đi học luyện TOEFL, lúc đó ở Hà nội rất ít người dạy. Thầy dạy tôi rất nổi tiếng ở cả hai khía cạnh là dạy giỏi (so với thời bấy giờ khi trình độ mình quá phọt phẹt, còn giờ thì chịu)/ chửi học sinh như hát hay, các loại bò, chó ,lợn được nhắc đến đủ cả. Đại đa số học trò không chịu được nhiệt nên bỏ, còn một số bạn chịu được nhiệt thì có khi cũng phải cám ơn thầy vì có khi thầy chửi mà tôi tuy dốt cũng phải học. Tuy nhiên có một bạn do trẻ con cấp 3 chưa đủ bản lĩnh, bị thầy chửi khóc lóc về kể với mẹ, nhà bạn í ở phố Huế, đoạn phố Thịnh Yên Yên bái gì đó, mẹ bạn ấy nghe xong sai ngay hai đệ tử đến gọi thầy ra vuốt cho thầy vài phát vào má. Còn một đại ca cũng lớp với tôi, sau này nghe đâu làm chức thầy cũng to to trong trường ĐHBK hà nội, thì nghe thầy chửi ngu không bằng mấy con ở trên trong khi bác ấy đã là tiến sỹ (Nga xịn), cầm luôn cái ghế tí phang lại thầy, nói là ông chỉ là thạc sỹ , hơn gì tôi, may các bạn cùng lớp can kịp. Sau câu chuyện này thì tôi nghĩ là hay là nguời  giỏi đều có tí cá tính lập dị, hay là (tự cho mình) giỏi nên cố tạo cho mình cái quyền được lập dị. Cũng như đi ăn ở rất nhiều quán ăn gọi là có tiếng HN, cháo bị chửi suốt ngày, phở thì phải bưng bát xếp hàng, làm bạn mình dân trong Nam ra không chịu được. Trong khi dân HN thì hí hửng coi như đó là nét văn hóa, có khi phải có tí chửi mới nổi tiếng, càng chửi càng đông, lạ thế.

Âu cũng là do số lượng dịch vụ, đồ cung chất lượng ít nên người bán có quyền còn người mua thì cắn răng , còn khi hàng tốt dồi dào thì người mua có quyền chọn lựa mua chỗ nào hàng hóa chất lượng vừa tốt và thái độ phục vụ tôn trọng khách hàng và coi khách hàng là thượng đế. Tôi thì trước đây cố mà chịu để vào ăn những quán cháo chửi, phở xếp hàng, còn giờ đây khi chất lượng các nơi nó “xêm xêm”, chưa kể các hàng quán còn sập xệ, mất vệ sinh ngay bên cạnh cống rãnh vỉa hè thì mình cứ chọn nơi nào sach sẽ tuy có thể không ngon bằng chỉ gần bằng nhưng được phục vụ sướng là mình vào. Cũng như ông thầy cũ của mình, giờ chắc sẽ không thể có nhiều học sinh như thời xưa khi có rất nhiều người giỏi bằng, hơn ông ấy mà dạy thái độ lại nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Chắc chắn cái văn hóa bán hàng khệnh khạng, chửi bới của một số người bán ở ngoài Bắc sẽ bị các bạn trong Nam mang thái độ phục vụ khách hàng thượng đế ra oánh bật. Đã bắt đầu có một số quán café, sinh tố do các bạn người Nam ra và training nhân viên Bắc về cung cách phục vụ khách hàng cho tử tế.  Nhưng dân Bắc vẫn thích cháo chửi phở xếp hàng coi đó là nét riêng của xứ Bắc để vẫn ùn ùn kéo đến ăn thì tôi chịu, biết đâu chỉ có mỗi tôi thấy khó chịu, còn đa số bà con coi thế mới là ngon thì tôi cũng chả dám có ý kiến

Lan man về “đi chơi”-du lịch khám phá.

Có lẽ tôi phải cảm ơn lần đi xe hàng nghìn km dọc bờ biển Atlantic cùng thầy hướng dẫn và bạn học cùng đến bờ Đông Canada , nơi có bờ biển Đại Tây Dương giữa tháng 6 trời mùa hè mà nhúng chân xuống biển thấy lạnh ngắt, được nhìn thấy vịnh Fundy, nơi có thuỷ triều cao nhất thế giới, đến đồi nam châm ngồi lên xe ô tô cho nó tự chạy ngược từ dưới chân dốc lên đỉnh đồi, rồi sau đó trong những chuyến đi dã ngoại cũng bạn bè ngắm nhìn phong cảnh thiên nhiên ở Canada và Mỹ,  đã thôi thúc tôi niềm ao ước được khám phá con người và những vùng miền chưa biết, đặc biệt là chiêm ngưỡng phong cảnh tự nhiên hùng vĩ, những kì quan do thiên nhiên tạo nên. Vài năm sau khi trở về thăm nhà, trong chuyến đi du lịch xuyên Việt , tôi đã nói với một bà người Anh đồng hành trên chuyến đi từ Đà Nẵng vào Huế: "cho đến giờ tao đi tham quan các thành phố ở Canada và Mỹ còn nhiều hơn cả các nơi trên đất nước tao".

So với những người khác, tôi đi du lịch không nhiều, không đáng để kể ra thành tích xem đi được bao nhiêu nước, bao nhiêu thành phố, hay khoe đi được lên những vùng đất quá khó khăn để chinh phục như Tây tạng, Bắc cực để trải nghiệm hay thử thách bản thân.  Nhưng tôi cũng đã có may mắn là những trải nghiệm của nhiều kiểu du lịch khác nhau, khi một mình rong ruổi cả tháng ở châu ÂU, hay đi cả đoàn bạn bè vài chục người đi road trip các thành phố ở Mỹ, hay có khi lại chỉ đi vài người trong những chuyến đi ở Rocky mountain hay Myanmar, Trung Quốc. Cách đi du lịch khám phá của mỗi người cũng khác nhau, và  khi quan sát tự nhiên tôi suy nghĩ về cách đi du lịch của chính mình và những người xung quanh mình.

Grand Canal, Venice

Du lịch kiểu gì?

Du lịch người ta chia ra rất nhiều loại, có những loại chuyên biệt, như du lịch sinh thái, văn hoá, nhưng thực ra chung nhất phổ biến thì có du lịch nghỉ dưỡng và du lịch khám phá có lẽ thịnh hành hơn cả, mà trên thế giới có lẽ ngừoi ta phân biệt bằng "tourist" hay "traveler" mà tôi cũng không biết tiếng Việt nên chuyển ngữ thế nào cho hợp lí, thôi thì đúng như những người quen phê phán chỉ trích tôi mỗi khi đi du lịch khám phá là “ham chơi”, thì tôi tạm gọi du lịch khám phá là “đi chơi”, khác với “đi nghỉ”, vì “đi chơi” không thể được nghỉ mà nhiều khi còn mệt và vất vả gấp mấy ngồi nhà hay đi làm, khác hẳn với “đi nghỉ”.

Kiểu đi tourist là du lịch nghỉ dưỡng, ra các khu khách sạn, resort ở biển, ở núi, nghỉ ngơi, ăn uống , vui chơi giải trí, tắm biển, ngắm núi ngừoi ta cũng có thể kết hợp tham quan danh lam thắng cảnh nhưng tựu trung vẫn là nghỉ ngơi, vốn chủ yếu ăn, ngủ, và relax. Vì thế, mục tiêu của những kiểu đi nghỉ này là các khách sạn, khu nghỉ dưỡng sang trọng, đẹp đẽ, những bãi biển trong khung cảnh  thơ mộng, những cảnh đẹp nổi tiếng. Nếu có đi tham quan, cũng thường là có tour guide, đỡ mất công tìm hiểu, chuẩn bị, thật là sung sướng an nhàn. Đi với gia đình, trẻ con, người lớn tuổi, có lẽ hợp với kiểu này. Và cũng có những người, du lịch, với họ, đồng nghĩa với du lịch nghỉ dưỡng.

Nhưng cũng có những người, lại không thích đi kiểu nghỉ dưỡng, với họ, nằm trong khách sạn , resort một ngày là chán, càng không muốn đến những danh lam thắng cảnh quá đông người. Họ muốn là những traveler,  đi du lịch mục đích để khám phá vẻ đẹp thiên nhiên, con người hay trải nghiệm khám phá sâu cuộc sống thực ngoài đời thường ở những vùng họ đến. Người du lịch khám phá, đa số là họ thích tự đi, tự tìm hiểu những gì mình thích, bần cùng bất đắc dĩ mới phải theo tour, vì họ muốn tự do theo ý thích của mình chứ không gò theo lịch trình của hành trình tour vốn nhất nhất theo một công thức chung cho bao người.  du lịch kiểu này, những khách sạn , resort sang trọng lại không phải là những ưu tiên hàng đầu, miễn là những khách sạn/nhà nghỉ thuận tiện đi lại, sạch sẽ và an toàn với giá cả hợp lý là đủ. Đôi khi họ chấp nhận cả những motel giá rất rẻ cho những ngừoi du lịch ba lô (backpaker), và coi đó cũng là những trải nghiệm thú vị.

Một số traveler coi du lịch khám phá "đẳng cấp" hơn du lịch nghỉ dưỡng của dân tourist.  Thực ra việc là tourist hay traveler là tuỳ thuộc hoàn cảnh của ngừoi đi, của nơi đến và cả sở thích và khả năng của từng người. Rõ ràng việc đi du lịch khám phá, đòi hỏi một chút gian khổ, mạo hiểm và cả kĩ năng , sức khoẻ hơn nhiều so với du lịch nghỉ dưỡng. Nhưng bù lại, cảm giác trải nghiệm đối với những người ưa mạo hiểm sẽ thú vị hơn nhiều so với những sự sung sướng an nhàn hưởng thụ đầy đủ tiện nghi nhưng nhàm chán của những chuyến nghỉ dưỡng.

At Pisa tower

Phượt/backpacker

Thực ra tôi cũng không rõ từ "phượt" xuất phát từ đâu và định nghĩa chính xác thế nào là phượt. Tôi chỉ hiểu nôm na thông thường đối với traveler, có một số lượng không nhỏ các backpacker ( khách du lịch ba lô), họ thường là những người đi du lịch khám phá theo tiêu chí tiết kiệm, tránh xa các tiện nghi, để vừa trải nghiệm hòa mình vào cuộc sống của dân địa phương, vừa tiết kiệm đi được càng nhiều càng tốt. Nhưng hình như “phượt”, là hơn thế, không phải vì lý do chính tiết kiệm,  mà họ cố tình theo đặt bản thân trong những điều kiện thử thách khắc nghiệt, gian khổ mạo hiểm, đôi khi nguy hiểm đòi hỏi sức chịu đựng và tinh thần chịu đựng gian khổ rất cao để chứng tỏ mình. Cảm giác mạo hiểm tự vượt lên bản thân mình khi đi du lịch là niềm đam mê, trải nghiệm bản năng sống trong những thử thách là đặc trưng của “phượt”. Một mặt, tôi khâm phục, nhưng đôi khi, cảm giác ranh giới của việc mạo hiểm không đáng có với trải nghiệm để thử thách là lằn ranh giới không rõ ràng, để mạo hiểm, đùa cợt hay tệ hơn là phung phí tính mạng mình là việc thật khó mà chấp nhận. Giữa việc dũng cảm, mảo hiểm nhưng có trang bị đầy đủ kỹ năng sống và việc liều mạng không đáng có để thể hiện cái tôi là quá mỏng manh, có lẽ tôi chưa đủ thấy mình được xếp vào hạng phượt khi đi du lịch khám phá.

Đi du lịch khám phá đến một vùng đất nào đó, có lẽ có mục đích chính: ngắm phong cảnh, trải nghiệm cuộc sống của con người, văn hóa đặc trưng của vùng đó, và đặc biệt không thể bỏ quên thưởng thức đồ ăn, đặc sản văn hóa của vùng đất nơi mình đã đi qua. Vì thế, có thể người ta không cần phải ở trong những khách sạn sang trọng, tiện nghi, đắt tiền khi đi du lịch khám phá, mà chỉ cần những nơi ở an toàn, sạch sẽ, nhưng dứt khoát không thể vì tiết kiệm mà bỏ qua những trải nghiệm của những trải nghiệm văn hóa, đặc biệt là ẩm thực đặc biệt ở những nơi mình đã đặt chân đến. Nếu có người sẵn sàng ngủ được trên gường xếp ở nhà homestay với ông bà già người Ý ở Venice chỉ có mất 12 €, nhưng cũng không ngại việc bỏ ra gần 30€ cho cốc café ở Grandcaffe Quadri chỉ để ngắm khung cảnh hoàng hôn của quảng trường St. marco ở Venice, thì cũng không khó hiểu nếu ai đó đã đặt chân đến Dubai, có lẽ ai cũng sẽ cố đặt để được ngồi ăn trên nhà hàng trên Burj Khalifa để được thưởng thức trà chiều nhìn hoàng hôn trên vịnh Dubai với giá ít nhất 400-500$. Trải nghiệm những gì tinh túy nhất của vùng đất mình đến, luôn là mơ ước, mục đích của những người đi du lịch khám phá.

Bastei, Dresden

Been there/done that hay đi chậm rãi, thong thả:

Ngay đi du lịch khám phá, đến một nơi nào đó, cũng có nhiều kiểu đi, có những người thích đến chớp nhoáng, lướt qua những điểm nổi tiếng, ào một cái rồi đi tiếp, đi để biết được càng nhiều càng tốt trong thời gian ngắn nhất có thể, người dễ tính thì bảo là cưỡi ô tô xem hoa, người đùa thì bảo là đi để lấy thành tích, kể được nhiều nơi mình đến, cũng là một kiểu đi khám phá của rất nhiều người. Những lần đầu tiên khi đi du lịch của tôi cũng là những cuộc chạy sô been there done that như thế, chỉ vì muốn đến thật nhiều, nhìn ngắm được thật nhiều, cũng là một cái thú vui. đi nhiều có lẽ thích hợp với phong cách ưa khảm phá của tuổi trẻ, háo hức, sôi động. Kiểu đi như thế chủ yếu là đển nhìn ngắm phong cảnh, cảnh vật hơn là tìm hiểu và thưởng thức cuộc sống.    

Berlin

Còn một lí do nữa để đi lướt qua những điểm đã đi để tìm những nơi mình thật sự thích thú, là họ tự nhủ sẽ có ngày quay lại, và sẽ có thời gian xem thật kỹ. Nhưng lại có những người đến nơi nào là họ cứ nhẩn nha xung quanh nơi dó, đi thật kỹ, không cần đi quá nhiều, với họ, trải nghiệm, thưởng thức từng khoảnh khắc quan trọng hơn là số lượng. Nhưng tuyệt vời nhất có lẽ là khi đến khám phá ở những vùng, mà có bạn bè, thổ dân làm tourguide. Đôi khi không phải là những địa điểm nổi tiếng được ghi trong lonely planet, tripadvisor mà các tourguide dẫn bạn đến chỉ để chụp ảnh toạch toạch rồi đi, hay những quán ăn đắt tiền được xếp hạng sao của Michelin khiến bạn thèm thuồng, nhưng là những gì đặc trưng của những nơi mà nếu không phải người dân ở đó, chịu tìm hiểu thì đôi khi những kể cả những tour guide có kinh nghiệm cũng không thể biết được. Đó đôi khi là những quán nhỏ, bình dân, trong không khí ấm cúng của những con phố nhỏ chỉ những thổ dân mới biết, tạo cho bản những cảm xúc riêng biệt khi đi du lịch khám phá. 

Cửu Trại Câu,

Đi với ai? một mình/đi group/ đi nhiều người

Bạn đã từng bao giờ đi du lịch một mình? Bạn thích đi một mình, hay đi group nhiều người? Thực ra tôi cũng không biết là tại vì có một mình nên người ta thích đi du lịch khám phá để đỡ cô đơn, hay là tại vì người có một mình thì việc đi du lịch dễ dàng hơn vì người ta có thời gian cho riêng mình, và cũng dễ quyết định hơn. Rất nhiều chuyến tôi đi du lịch một mình, đi một mình tự do, chủ động thời gian, đi nhanh, theo sở thích vui đâu chầu đấy. Dân du lịch đều là những người phóng khoáng và cởi mở, dễ kết bạn và nói chuyện,  đi đến đâu có rất nhanh chóng kết bạn cùng những người cũng đi một mình như họ, hết chuyến thì lại chia tay đến chỗ mới nên không sợ buồn hay cô đơn như mọi người nghĩ. Và không hiểu sao, người ta đi một mình thì rất dễ kết bạn. Tôi không cảm thấy có vấn đề gì trong việc đi du lịch một mình trong chuyến đi cả tháng ở châu Âu, cho đên khi ngồi ở Venice và sau này là một số nơi khác, và thấy tiếc rằng giá có một người thân của mình, dù là bạn đời, hay người mình yêu thương để cũng ta cảm nhận được những gì mà khi ta hưởng thụ một mình, ta sẽ cảm thấy ích kỉ và feel guilty. Tuy nhiên, ở Việt nam thì khác, đi du lịch một mình, người ta sẽ nhìn bạn bằng con mắt nếu không thương hại vì FA thì cũng là con người kì cục J). 

Venice St Marco

Trái lại, nếu có thể có những người bạn đồng hành trong những chuyến đi thì còn gì bằng, trên nguyên tắc càng đông càng vui. Nhưng để kiếm được những người bạn đồng hành cùng sở thích, tổ chức được một group đi chơi cũng không dễ. Chỉ cần nhóm hơn mười người trở lên là đã nẩy sinh rất nhiều vần đề, chỉ riêng việc đến địa điểm đi chơi nào đó,chờ nhau tốn thời gian, mỗi người một ý khi có vấn đề cần giải quyết, rất dễ bể sô. Những chuyến đi đông người tuy vui nhưng cuối cùng thì đi lại rất mất thời gian và đi tham quan được rất ít. Có lẽ một nguyên tắc khi đi du lịch dạng khám phá the group, không theo tour, là có những người bạn tương đồng cả về sở thích, cũng như sức khỏe và kinh nghiệm thì chuyến đi sẽ thành công hơn nhiều, và cũng không nên đi quá đông, có lẽ 4-8 người là vừa cho một group đi chơi tự tổ chức. Chỉ trong những chuyến đi du lịch, đôi khi bạn khám phá ra được nhiều điều rất khác ở người bạn hàng ngày của mình, mà đôi khi trong cuộc sống thường nhật ta không để ý hoặc khó nhận ra, cả điều tốt lẫn điều xấu. Có lẽ vì thế nên có ở đâu đó nói rằng “You should never marry a girl (man) until you’ve traveled with her (him)”.

Tất nhiên không phải là travel theo kiểu các đôi tình nhân đến các nơi lãng mạn chụp ảnh show FB, nằm resort thơ mộng để ngắm hoàng hôn và làm tình, mà thực sự là đi du lịch khám phá để hiểu cách ứng xử của nhau mà khi yêu , bị mờ mắt người ta ít để ý.

Prague

Đi đâu?

Rất nhiều người, khi nhìn bạn bè đi chơi đâu đó và tung ảnh lên facebook, cả một đám bạn bè ở nhà lại cứ ngồi xuýt xoa, xin thông tin và nhấp nhổm muốn đi. Vậy nếu máu thì “nhấc ba lô lên và đi”, có điều những người đó lại chỉ tiếc thế thôi khi mà rủ đi lại cứ tìm đủ mọi lý do để ở nhà, bởi đi du lịch khám phá không dành cho những người ưa “hưởng thụ” hay relax, bởi đôi khi để đến được nhưng nơi mình muốn chiêm ngưỡng, cần có cả thời gian, sức khoẻ, gian khổ và đôi khi mạo hiểm. Khi thấy bạn bè đi được khắp nơi, dù rất thèm muốn, tôi nghĩ rằng thế giới này quá nhiều nơi đáng để đi, đáng được chiêm ngưỡng, trong đời con người làm sao ta có thể đi hết được. Vậy thì hãy tận dụng thời gian khi ta còn sức khỏe, tiền bạc để có thể đi khám phá những nơi mình thật thích, phù hợp điều kiện thời gian của mình, đi được đến đâu là tùy duyên. Có cơ hội đến được khám phá ở đâu, là hạnh phúc ở đó. Đã 3-4 lần đi công tác Hàn Quốc, lần nào tôi cũng hăm hở với ý định đi khu Phi quân sự Bàn Môn điếm (DMZ), nhưng vì lí do này hay lí do khác, lần nào cũng trượt, và tôi cũng đành an ủi, thôi cũng không tiếc, khi không được đi chỗ này, thì ta sẽ được tham quan ở chỗ khác, có khi hay hơn. Mỗi người đều tự lập ra một wish list/most wanted của riêng mình, vì must see list của người này đâu có giống người khác, khi sở thích là khác nhau, tôi đã nhìn rất nhiều dạnh sách “ Places must see before you die” nhưng đôi khi hơn nửa số đó không gợi cảm hứng cho tôi, vậy thì trước hết hãy tự hỏi mình, khi ta đi khám phá, sở thích của ta là gì, hay nói chính xác hơn là trả lời câu hỏi:           

Trương Gia Giới

Đi xem gì, chơi gì?

Mỗi nơi có đặc sắc riêng, nếu bạn đi châu Âu, đến các thành phố, bạn sẽ được chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc tuyệt đẹp, những toà lâu đài lộng lẫy, những kiệt tác do con người taọ nên.  Những bảo tàng, phòng tranh, tượng đài ở Rome, Paris, London luôn quyến rũ rất nhiều người. Nhưng có nhũng người, như tôi, lại chỉ thích du lịch khám phá ở những nơi có thiên nhiên hoang dã, nơi tôi muôn nín thở khi nhìn những kiệt tác của thiên nhiên hơn là do con người tạo ra. Nếu có người thích đi ngắm những bãi biển tuyệt đẹp ở Hawaii, Maldives thì có những người thích lên núi , để ngắm những đỉnh núi tuyết Mont blanc hay Rocky mountain. Nhưng cảnh dù đẹp đến đâu, có làm ta lặng người khi ngắm, vẫn chỉ là cảnh “vô tri”.

Rocky mountain, Canada

Gatineau, Hull, Ottawa

Ta đến, ngắm, chụp ảnh rồi đi. Mỗi vùng đất, để làm cho người ta đến thấy nó không chỉ đơn giản là cảnh “chết”, nó phải gắn với những con người, với những sự kiện, để làm nó sống động và có ỹ nghĩa lên, chứ không nó là chỉ một nơi tầm thường. Khi ta đến một căn nhà rất bình thường, nhưng nơi đây là nơi vĩ nhân X đã từng ngồi ị bô, hay chỗ kia là ngôi nhà nơi diễn viên Y hôn diễn viên Z  trong siêu phẩm của Holywood, quán thịt hun khói vớ vẩn đã làm bao siêu sao điện ảnh đứng xếp hàng cả tiếng dưới trời tuyết để vào ăn v.v, những nơi ấy đã từng gắn với lịch sử, với con người nổi tiếng, với sự kiện khiến công cuộc khám phá những nơi chốn ta đến thi vị hơn nhiều.

Space needle, Seatle

Khi ta đứng ở Roman Forum ta có thể hồi tưởng lại nơi đây hàng nghìn năm trước đã từng có một nền văn minh La Mã huy hoàng, hay những người như chúng ta luôn muốn đến kim tự tháp Ai cập, để thấy được cái vĩ đại của những con người đã tạo nên những kì quan từ xa xưa.

Colosium, Rome

Được đi du lịch khám phá những di tích lịch sử , những địa điểm nổi tiếng gắn với phim ảnh, qua văn học luôn hấp dẫn hơn nhiều là việc chỉ đến những cảnh đẹp, cho dù là do con người hay thiên nhiên tạo nên. Ở những nơi đó, được trải nghiệm những gì thuộc về lịch sử, quá khứ là những kỉ niệm khó quên.

Nhân nói về du lịch khám phá tới những di tích lịch sử , tôi chắc sẽ có một số ít người giống tôi, có một mơ ước muốn khám phá những địa điểm đặc biệt, ở nơi đó, cho dù là những chuyến đi đầy rẫy nguy hiểm, muôn vàn khó khăn, đôi khi là nguy hiểm đến cả tính mạng, nhưng chúng ta vẫn muốn đến. Tôi muốn nói những hành trình khám phá vùng đất thiêng,  ở nơi đó, chúng ta không chỉ đơn giản là đi khám phá một vùng đất mới, trải nghiệm về cuộc sống và con người như bao chuyến đi chơi khác, mà chúng ta sẽ có những trải nghiệm về bản thân, về vũ trụ, về nhân sinh quan mà đôi khi có thể thay đổi cả quan niệm hay cách nhìn về về cuộc sống hiện tại. Không ngẫu nhiên, hàng năm có hàng mấy triệu người, tốn tiền bạc, công sức và tính mạng, để đến được thánh địa la Mecca, nơi người Hồi giáo luôn mơ ước đến một lần trong đời, hay đến khám phá Jerusalem trong khu thành cổ, là thánh địa của 3 tôn giáo, với những trang sử đầy bi thương và vẫn dai dẳng đến bây giờ. Còn vùng núi thiêng Tây Tạng, là nơi hành hương của hàng triệu tín đồ Phật giáo, và cả những người vô thần, không quản nguy hiểm, vất vả, vượt qua sức chịu đựng giới hạn thông thường để được một lần đến chiêm bái Lasha, đến Potalah, đến những tu viện PHật giáo Tây tạng với những vị Lạt ma huyền thoại. Đến những nơi đó, dù không có niềm tin tôn giáo, ta cũng cảm nhận được cái sự thiêng liêng của những vùng đất thánh, ở nơi đó, cho ta cảm nhận một thế giới vô thực vượt lên những cái thông thường, dù không có đức tin cũng cảm thấy một sự thiêng liêng huyền bí, còn với những con người có đức tin, càng làm cho niềm tin của họ mãnh liệt hơn. Hay như với những người đã từng trờ về từ đỉnh thiêng Kailash, họ như được tái sinh, được khám phá lại chính bản thân mình.

Rất nhiều người gọi những người thích đi du lịch khám phá là những kẻ “ham chơi”. Rất nhiều người khi đã bị xô đẩy vào du lịch khám phá đã “nghiện”, ở nhà vài tháng đã “cuồng cẳng” lại muốn đi tiếp. Đơn giản là thế giới này quá nhiều nơi thú vị để người ta muốn được nhìn ngắm khi tồn tại trên cõi đời. Ăn mãi sơn hào hải vị, người ta cũng chán, và lại cũng không thể ăn được quá nhiều, mặc đồ hiệu dù đẹp đến đâu mãi rồi cũng chán, nhưng đi du lịch, khám phá thế giới, khi ta còn đi được, thì chả bao giờ chán, miễn là ta còn sức khỏe và tiền bạc, cộng với một chút đam mê.       

Khen ngược

Trời nóng quá, không thể ra ngoài nên rỗi việc, nên viết lại cái sự lâu nay bức xúc từ lâu.

Đã lâu, không hiểu các bạn có bị cảm giác giống tôi không, nhưng tôi rất dị ứng với việc được khen, nhưng thực chất là luôn có cảm giác ngược lại, một bạn gái post một ảnh trên FB, bạn bè làng xóm anh chị em họ hàng nhao vào khen: “ôi chị vẫn trẻ như  gái 18”, “chị có bí quyết gì mà trẻ thế”, “ông anh trông vẫn phong độ nhỉ”, đại loại thế. Tất nhiên đấy là lời khen có thể thật lòng hay xã giao, và khiến đại đa số người được khen phổng mũi, sướng, bản thân tôi được khen cũng thế, thế nên phong trào post ảnh lên FB, instangram nó mới nhiều thế, hay là chụp yếm với sen, với hoa cải mới đắt hàng đến thế, không chỉ là mấy em gái hotgirl trẻ đẹp, mà mấy chị người mẫu của những hơn 30 năm về trước, rồi thì cả những văn sỹ đã qua cả rổ giai dùng tã cả người ra rồi, đã U50 cũng cố khoe chân dài, chụp ảnh nude để cho thiên hạ nhảy vào khen mình “vẫn ngon lắm”.

Ấy thế nhưng nghĩ lại, ờ, sao hồi trẻ như gái 18, nó không khen mình như thế, vì hiển nhiện chuyện đó là bình thường, em 18 em trẻ em đẹp, giai 20 em phong độ là hiển nhiên, chả cần cái khen nó sờ sờ ra đấy. còn khi người ta khen như thế, có thể thật hay không thật lòng, chả quan trọng, được khen là sướng đã.  Nhưng nếu ngẫm kỹ ra, à, hóa ra đáng ra người ta nghĩ mình già cụ nó rồi, xập xệ rồi, nhưng trông bên ngoài thì vẫn trẻ, vẫn khỏe, còn bố  ai biết bên trong thế nào, hóa ra giật mình ờ hóa ra mình cũng có (vài) tí tuổi, mình già thật, nhão thật, hóa ra lời khen lại có tác dụng ngược lại là mình phải suy nghĩ ..về tuổi già, về cái đẹp, về sự khỏe hay phong độ của mình. Nói thẳng cho nó vuông là ngon thế chó nào bằng các em Agelina XX, các em Ngọc Trinh , rồi Lan baby, Hằng lilies nọ kia mới có 17-18, “trẻ đã là đẹp rồi”.

Lấy cái đẹp, cái phong độ ấy ra chỉ là làm ví dụ cho cái sự khen ngược cho nó câu khách thôi, nhưng thực chất, trong xã hội, rất nhiều cái mà người ta tưởng làm tốt, giúp đỡ mà nếu làm quá, hóa ra lại động chạm đến lòng tự ái của người được tung hô, khen nhau quá bằng hại nhau. Con nhà nghèo học giỏi, người tàn tật, khiếm thị vượt qua được để thành đạt trong một lĩnh vực nào đó, thông thường sẽ tung hộ có tác dụng làm họ tự tin và làm gương cho người khác có số phận như họ đến phấn đấu. Nhưng xoáy mãi vào cái đó, thì sẽ lại luôn cho họ cảm giác mặc cảm tự tin, tại sao cứ xoáy vào sư nghèo, sự khiếm thính, kiếm thị của họ, cứ coi họ như người bình thường như chúng ra đi có được không, để họ đỡ mặc cảm. Không người khiếm thị, khiếm thính, người nghèo nào tự hào vì họ hoàn cảnh họ mà đạt được như vậy cả họ chỉ mong muốn làm được như người thường, dù để làm được điều đó, họ đã phải cố gắng rất lớn, và thực sự chúng ta khâm phục họ. Nhưng hãy giấu điều đó trong lòng, hay thể hiện khuyến khích một cách khéo léo để tránh làm họ tổn thương. Rất nhiều người có lòng tốt, tỏ ra thương hại, muốn giúp đỡ người thiệt thòi nhưng không biết cách, đôi khi có những người quá nhạy cảm, chạm đến lòng tự ái cua họ, đôi khi họ lại suy nghĩ và phản ứng. Như thế thực ra chúng ta đã phân biệt và kì thị, dù là thì thị theo chiều hướng tốt hay xấu. Tôi đi uống café với ông bạn già ở Hội An, vào quán của người câm phục vụ, tên quán là “Hòa nhập:, đúng là những người đó họ chỉ muốn được hoà nhập và mọi người coi họ như người bình thường không bị phân biệt, thế là tốt lắm rồi, có thể trong thâm tâm bạn có lòng hảo tâm, bạn thương hại và thực tâm giúp đỡ họ, nhưng phải khéo, để tránh là họ mặc cảm.

May mắn lớn nhất của chúng ta là chúng ra được sinh là là người bình thường, không quá khác biệt. Còn nếu Thượng đế bắt một số người khác biệt, hoặc thiệt thòi hơn chúng ta, thì việc khen hay có ý nghĩa nhất là chúng ta nên coi trọng và đối xử với họ như họ là người bình thường, không miệt thị, khinh miệt mà cũng không tung hô, khen thái quá, vì điều đó chả khác gì có tác dụng ngược lại. Không ai tự hào vì tôi thiệt thòi, tôi khác biệt mà tôi vẫn làm được như mọi người, mà họ chỉ muốn sống yên ổn, như  người hết sức bình thường trong con mắt của mọi người xung quanh họ.
Cái đó khó, vì trong tâm thức của chúng ta đã phân biệt rồi, nhưng nếu không thể chuyển được quan niệm, thì xin hãy cố gắng thể hiện bằng hành động bên ngoài, và tốt nhất là đừng làm khen quá lố, để có tác dụng ngược.

Hà nội, 29.6.2015.

Đậu phụ

Người ta nói, ở đâu có người Tầu, ở đó có đậu phụ. Không biết được nguồn gốc đậu phụ có từ bao giờ, và bao giờ thì nó được du nhập vào xứ ta, chỉ biết là món đậu phụ là món ăn dân dã phổ biến không chỉ ở Trung quốc, mà còn là món được dùng rộng rãi ở Việt nam hay Nhật bản từ lâu lắm rồi. 

Tôi không phải đồ đệ của các món chay, rất thích ăn thịt, nhưng lại thích ăn các món từ đậu phụ. Tôi sẽ chỉ nói về các món đậu phụ thông thường của người Việt, dù rằng cũng rất thích các món đậu phụ của người Tàu hay Nhật. 

Nếu có món không phải thịt, không phải rau, nhưng lại có mặt ở khắp nơi,  rồi được dùng làm món chính cả nơi chốn tu hành, trong suốt mấy nghìn năm, thì đó chỉ là đậu phụ.

Khi tôi còn bé tí, đậu phụ ở làng quê tôi là những miếng đậu phụ vuông, pha chút nghệ, được nướng qua, bán ở các mẹt chợ. Đậu tương được xay, nhưng hầu như không lọc vỏ,  hoặc lọc rất ít để lấy số lượng, vì thế những bánh đậu dân dã rẻ tiền tuy rắn chắc nhưng nhiều bã, không có vị ngậy của đậu nành. Mỗi lần về quê, nhưng bìa đậu chấm muối ăn trong những bữa cơm đạm bạc không gây ấn tượng gì. Nhưng thế hệ người già như ông bà hay các bác tôi, vốn đã quen với những bìa đậu phụ rẻ tiền này, lại không thể quen được những bìa đậu mềm lọc rất kỹ chỉ có óc đậu, bùi và béo sau này mỗi khi ra nhà tôi ở thành phố. 

Khi lớn lên một chút, đậu phụ thời bao cấp, không đóng thành bánh mỏng, mà là nhưng khối to tướng có dễ đến hàng  cân,  đen thui, chua chua, lạnh ngắt. Thời đói kém đó, khi mỗi tháng chỉ được mua phân phối vài lạng thịt cho cả nhà thì được ăn đậu phụ mậu dịch phân phối chấm xì dầu đã là may mắn lắm với con em cán bộ.

Sau này, tôi mới được biết đến đậu phụ Mơ, thứ đậu phụ nổi tiếng của Hà nội, với những bánh đậu mỏng, mềm, bùi và béo ngậy và trở nên nghiện đến mức thời gian sống ở nước ngoài tôi vẫn cố duy trì ăn đậu ít nhất tuần một lần, dù đậu ở đó không ngon như đậu Mơ. Những bìa đậu phụ Mơ mới mua về vẫn còn ấm và còn thơm mùi đậu nành đặc trưng, ăn sống thật mát trong những ngày hè oi bức. Còn mùa đông, những miếng đậu rán nóng vàng rộm có mặt trong hầu hết các bữa ăn gia đình. Nhân nói về mùa hè, ngoài đậu phụ còn có hai món liên quan rất hay được dùng: óc đậu và tào phớ. Khi nhà tôi ở gần nhà làm đậu phụ, thi thoảng hôm nào trời nóng quá, chạy sang mua nước đậu tương xay chưa được vắt và ép thành bánh đậu, về nấu canh óc đậu, ăn  mềm và thật mát. Còn món tàu phớ huyền thoại, những lát đậu phụ non mịn màng chan nước đường hoa bưởi, được các ông bán hàng rong đi rao khắp các hang cùng ngõ hẻm, đã trở thành nổi tiếng ở khắp nơi.

Không biết có bao nhiêu món ăn đã được chế biến từ các sản phẩm bắt nguồn từ đậu phụ, chắc nhiều lắm, nhưng những món chính từ đậu phụ thì đã trở thành những món thường xuyên có mặt trên các mâm cơm gia đình hàng ngày.

Mùa hè, đơn giản và bình dị nhất vẫn là món đậu phụ luộc, chấm mắm tôm pha, hay đơn giản hơn, đối với những người không chịu được mùi mắm tôm, thì chỉ cần nước mắm vắt chanh hay chút xì dầu. Nhưng tuyệt vời hơn nếu có thể được ăn ngay những bìa đậu nóng mới ra lò, thì mới cảm nhận hết vị thơm của đậu nành, vị bùi, béo của miếng đậu tan mát trong miệng. 

Cũng vẫn những miếng đậu đó, mùa đông, cắt ra thả vào chảo dầu móng già, chấm ngay  miếng đậu vàng rộm nóng hổi vẫn còn xèo xèo dầu mỡ vào bát mắm tôm sủi bọt, ăn với cọng rau kinh giới, thì không còn gì để mà nói. Nhưng thế là ta lại xâm phạm món bún đậu phụ mắm tôm đình đám kinh điển của xứ Hà thành rồi. Ngay cả cách rán đậu cũng có nhiều kiểu: thả miếng đậu ngập trong chảo rán ngập mỡ để có miếng đậu phồng rộp, nhưng có người lại không thích đậu phồng thì vẫn rán ít mỡ thông thường,hay như ở quán bia,đậu phụ rán non, gọi là "lướt ván", để làm món nhậu. Thôi thì quay lại món ăn cơm bình dân, những miếng đậu rán nóng già ấy , được nhúng ngay vào bát nước mắm pha chút dấm đường, thái chút hành hoa , sẽ có những miếng đậu phụ tẩm hành thơm nức, ăn với cơm nóng thì không gì đưa cơm bằng.

Vẫn là những món ăn bình dân cho mùa đông, không thể  bỏ qua đậu phụ rán sốt cà chua. Những miếng đậu rán vàng, sốt quyện trong nước sốt cà, rắc tí hành hoa, rau mùi, là món ăn dễ ăn, dễ làm, nên cũng phổ biến không kém gì mấy món đậu phụ ở trên trong các bữa cơm gia đình Việt.

Với người thích ăn thịt như tôi, thì món tủ lại là món đậu nhồi thịt, thịt băm trộn hành hoa, ít tiêu, bóp với chút đậu nhuyễn nhồi vào giữa miếng đậu và rán. Một số người lại mang đậu phụ nhồi thịt rán ra sốt cà, hay hấp xì dầu, tôi thì chỉ thích ăn rán nóng vì mùi đậu tương, quyện với thịt băm rán, với hành, với tiêu tạo một mùi thơm thật sự khác biệt cực quyến rũ khi ăn chấm với nước mắm. Nhưng thế thì đâu còn chất thanh đạm, chay tịnh của đậu phụ, A Di Đà Phật, nên có lẽ bù lại, những hôm nào muốn thật thanh đạm, mùa đông, có lẽ nên làm một bát canh nóng, đậu phụ với cà chua, để vẫn chay tịnh, mà vẫn nóng sốt, thay rau, đơn giản mà lại nhanh.

Người ta bảo ăn nhiều đậu phụ cũng không tốt. Nhưng mỗi khi thấy nặng nề vì những món đồ ăn nhanh, vì những cuộc nhậu nhẹt chè chén liên miên rượu thịt, thì những bữa ăn với các món đậu phụ bình dị, đơn giản, thanh đạm, với người thích ăn đậu phụ như tôi vẫn thấy rất ngon miệng, và có lẽ dù không phải là Phật tử ăn chay, vẫn sẽ cảm thấy người nhẹ nhõm, thanh thản hơn.

Ha noi, Jan 06, 2015

Thích Đậu Phụ         

Cafe Sài gòn vs Starbuck

November 26, 2014 at 12:27am

Đã gần một năm anh mới quay lại thành phố này, cũng như mọi lần, anh vẫn luôn thích Sài gòn, nhưng nơi đây vẫn luôn cảm thấy xa lạ khi không có em, anh chỉ muốn ra Hà nội, dù Sài gòn có nhiều bạn bè anh rất muốn gặp để hàn huyên, và nhiều thứ hấp dẫn không cưỡng được.
Buổi sáng chủ nhật, anh đã dậy sớm để ra khu trung tâm, các cửa hàng khu Vincom, Parkson đều chưa mở cửa, kể cả saigon square. Chỉ có các quán cafe là mở từ sớm. Muốn hô hào rất nhiều bạn bè ra ăn sáng cùng, nhưng vì trưa phải ra Hà nội ngay, anh cuối cùng lại chẳng gọi ai cả. Đi lang thang thế nào, anh lại lạc vào Starbuck. Starbuck mới xuất hiện ở Sài gòn và Hà nội. Trong khi ngồi một mình nhâm nhi ly fracpuchino, anh tự nhiên có ý nghĩ so sánh café ở Sài gòn với starbuck. Anh sẽ không nói về các quán cafe ở Hà nội, vì thực sự với anh , nó chỉ là chỗ ngồi để gặp bạn bè, chưa có một quán cafe nào đủ ấn tượng để cảm thấy enjoy, không hiểu vì không gian chật chội, hay cách phục vụ, hay vì điều gì khác. Được  ngồi cafe sài gòn luôn tạo cho anh cảm xúc đặc biệt, dù ngồi với bạn gái mình thích, với bạn bè hay một mình nghe nhạc cả ngày vẫn không có cảm giác chán.
Sài gòn có văn hoá café rất phổ biến. quán cafe ở  là nơi tụ họp bạn bè, hay có khi là cả gia đình mấy thế hệ, hoặc là nơi gặp gỡ bàn công việc, vì thế nó luôn mang không khí nhộn nhịp từ sáng đến khuya, chả lúc nào vắng khách. Có lẽ không đâu mà không gian cafe được chăm chút, có dấn ấn riêng như ở đây. Ở thành phố này có nhiều quán café đẹp đến nỗi, như một người bạn anh nói, nếu mỗi ngày đi một quán cafe , thì cả năm vẫn không hết vì quán cafe ở đây liên tục ra đời, mỗi quán lại có những phong cách riêng. Chỉ có Sài gòn mới có những quán café thật rộng, ngoại thất thiết kế đẹp kể cả trong những con hẻm, điều mà rất hiếm thấy ở Hà nội. Rất nhiều người thích các quán café nhỏ nhỏ, café bệt trong những quán xá kiểu như triệu việt vương, nguyễn hữu huân hay trên các phố cổ Hà nội, hay những quán phủi phủi ồn ào kiểu café Cộng, anh thì không, có lẽ anh hơi thiên vị cho Café Sài gòn.     
Cafe Starbuck, dù là Sài gòn hay hà nội, có lẽ đang hút khách, đặc biệt là giới trẻ, có thể vì mới lạ. Phải nói luôn rằng anh thích starbuck, mặc dù không thích café, anh vẫn thấy nó ngon. Không như anh Vũ Trung Nguyên chê bai Starbuck để ca ngợi G7 của anh ấy, sự thật thế nào thì đã rõ. Có thể dân amateur về café như anh không biết phân biệt, nhưng nó đã chinh phục được trên phạm vi toàn cầu, chắc chắn không thể không có gì đó đặc biệt. Mùa hè ở Bắc mỹ, được uống fracpuchino thật tuyệt, dù nó chẳng rẻ, cũng như anh thèm ly Tim Horton nóng mùa đông của Canada. Niềm yêu thích và khâm phục lại càng tăng lên khi anh được ghé tiệm  Starbuck đầu tiên nhỏ xíu và cũ kỹ ở Seatle, có từ năm 1912, để rồi họ phát triển triển được như ngày hôm nay. Nhưng cũng như mô hình franchise của Starbuck ở các nơi đã thành khuôn mẫu, quán café ở đây là take away hợp với phong cách người Mỹ, mua để mang về uống chốn công sở, trên đường phố hay chỉ ngồi nghỉ ngơi chốc lát. Không gian starrbuck có cái gì đó đơn điệu, lạnh lùng và, không thấy những cảnh bạn bè túm năm tụm ba ngồi tám chuyện cả buổi, hay thậm chí cả ngày như các quán café Sài gòn.
Anh vẫn lo sợ là thế hệ sau sẽ bị toàn cầu hóa, ngày càng thích fastfood cho một cuộc sống hiện đại ngày càng hối hả và bận rộn, vì thế nên những mô hình tiệm café kiểu starbuck sẽ càng ngày càng phát triển ở đây. Nhưng văn hóa uống café của người Sài gòn, với những tiệm café đẹp, hi vọng sẽ vẫn giữ được, để làm người ta sống chậm lại, đỡ stressed, như khi anh từng ở nước ngoài, có những lúc muốn tìm một tiệm café rông rãi với những khuôn viên tuyệt đẹp, để ngồi ngắm những giọt café phin chậm rãi rơi từng giọt, để ngồi hàn huyên bạn bè, mà  hầu như không thể có.    
Café Sài gòn, sau sẽ có những quán café truyền thống, pha lẫn những quán hiện đại, như Starbuck, em nhỉ.

Gái và xe

Đợt này Hà nội rộ lên phong trào xe đạp điện, ra đường bạt ngàn là xe  điện, đến mức người ta còn kiến nghị có khi còn bắt người đi xe đạp điện đội mũ bảo hiểm. Kể ra anh cũng không quan tâm, thích hay không là tuỳ người, vì cũng như bao phong trào khác ở Hà nội, sau một thời gian rộ lên, nhà nhà người người đều lao theo, rồi nó sẽ lại xẹp như bong bóng. Nhưng, khi nhìn các đối tượng đi xe đạp điện lại chủ yếu là các gái trẻ ( đa phần đẹp), thì tự nhiên anh muốn có vài ý dông dài và tán nhảm về gái với các loại xe, nhân việc phải ngồi xe khách từ Hà tĩnh ra Hà nội không biết làm gì, tất nhiên không phải là của các chuyên gia nghiên cứu xem đi xe đạp điện tốt hay không tốt cho môi trường, càng không phải của chuyên gia ban an toàn giao thông quốc gia xem có an toàn khi đi đầu trần lưu hành hay không, mà trên một phương diện khác.

Khi xe đạp điện xuất hiện, mà đa số người đi lại là gái, thì ấn tượng đầu tiên của anh là xe quá xấu, không xứng với gái. Anh cũng không phản đối xe đạp điện , nhưng có lẽ đa số xe đạp điện đang lưu hành đều là xe Tầu, và chắc là giá rẻ,  nên đã không được đầu tư thiết kế đúng mức, và trông có lẽ tạo cảm giác như xe đồ chơi, hay đúng hơn như người ta gọi là các "xe ruồi". Dáng xe thấp và bé, nên ngồi lên không có sự thanh mảnh của xe đạp thường, không có sự thoải mái của xe máy, làm xấu cả dáng của gái. Anh thiên vị, hay không khách quan, có thể, vì quan niệm của anh cứ cái gì liên quan đến phụ nữ thì phải đẹp . Đặc biệt là bây giờ không phải ở đâu người ta cũng được chiêm ngưỡng phụ nữ ngồi trên xe "mui trần" đi nhiều như ở Hà nội hay Sài gòn, thế nên khi phụ nữ được ngắm nhìn ngoài đường phố thì rất nên là những xe hai bánh cần tôn vẻ đẹp của chị em lên cho người khác chiêm ngưỡng, tất nhiên vẫn phải bảo đảm không phân tâm để tránh tai nạn giao thông.

Ký ức của anh chỉ nhớ thời những năm giữa thập niên 80, đầu 90 của thế kỷ trước, nghe thì xa lắc xa lơ, nhưng kỳ thật cũng tầm độ 15-20 năm, nghĩa là cũng hơi xa xưa, tuy nhiên trí nhớ bắt đầu già như anh vẫn còn vớt vát tí xíu, thời đó phương tiện đại đa số là đi xe đạp hay còn gọi là xế điếc, các loại Thống nhất, Xuân hoà trong nước, Phượng Hoàng của tàu , rồi thì các loại xe xã hội chủ nghĩa từ Liên xô, Đức, Tiệp khắc như  cuốc, mifa, eska, thi thỏang lắm có con xe mini hay Peugeut đời ơ kìa lẫn vào.  Trong đó, ấn tượng nhất với anh và các giai thời anh là xe mifa của Đức, là niềm mơ ước và hãnh diện của các gái bạn học của anh. Nhìn các bạn mặc áo dài thướt tha, đi xe mifa thanh mảnh cao ráo đạp trên các con đường Hà nội, tôn dáng yêu kiều dịu dàng của các bạn lên bao nhiêu khiến bao con tim thời bọn anh phải đập chả kém như khi nhìn các gái châu Mỹ la tinh ngực trần lắc hông  dọc theo các bãi biển thời Wolrd cup 2014 bây giờ. Thời đó chưa có khái niệm chân dài hay hót gơn, chỉ có khái niệm " nữ sinh thanh lịch", rất nhã, và cái xe đạp đã tôn thêm vẻ thanh lịch yêu kiều cho bao nữ sinh hà nội thời đó.

Sau thời xe đạp, đầu những năm 1990,  đến thời của xe máy, đủ các loại cup 81, 82, rim thái rim lùn, nhưng không xe nào lại ấn tượng và gắn với phái đẹp đặc biệt như con honda chaly cúc cu. Cho đến bây giờ, rất nhiều người vẫn mê chaly cúc cu, đến độ có cả câu lạc bộ chế, độ xe cuc cu. Không thể phủ nhận những ưu điểm của chaly một thời, gọn nhẹ, thích hợp với chị em nhỏ nhắn châu Á, thích hợp với những đường phố, ngõ hẹp ở hà nội, nên đã được sử dụng khá rộng rãi. Nhưng nếu việc bảo phụ nữ ngồi chaly có đẹp không, nữ tính không thì chắc chắn đa số sẽ đồng ý với chủ quan của anh là không, xe lùn và ngắn, ngồi chaly cứ tạo cảm giác bé nhỏ, co ro cúm rúm, không tôn vẻ nữ tính thanh mảnh điệu đàng của phụ nữ khi đi ngoài đường. Đặc biệt là nếu các chân dài ngồi chaly, sẽ chả khác gì gấu đi xe đạp trong rạp xiếc, rất không đẹp.

Thật may cho các gái dáng đẹp , khoảng tầm giữa và cuối thập kỷ 90, sau một chút với chaly, xuất hiện dòng xe  vespa piaggio ET8 hay ET4. Khác với đa số các xe máy Nhật đang lưu hàng rộng rãi trên thị trường lúc đó , vespa ET có lẽ là xe hợp với phái đẹp nhất, thiết kế cổ điển, thanh lịch và nữ tính nhất không chỉ của vespa  mà cả các dòng xe trong thập kỷ 90. đối nghịch với Chaly, dòng vespa ET không dành cho người nhỏ, đơn giản là vespa cao và nặng, và nó không rẻ để ai cũng có thể có, nhưng bù lại, các chân dài dáng đẹp ngồi trên ET sẽ được tôn vinh vẻ đẹp đầy quyến rũ của các cặp giò "miên man". Bỏ qua các nhược điểm của Vespa, có lẽ các nhà thiết kế hãng xe Ý luôn có trong máu chất stylish và tôn vinh vẻ sexy và quyến rũ của phái đẹp trên những xe scooter mới có thể làm nên những chiếc xe như thế.

Sau thập kỷ 90, đầu nhưng năm 2000, xuất hiện một trào lưu xe máy hạng sang , xe cao cấp của dòng hai bánh của honda : Dylan, @, Spacy v.v. Nhưng  cứ cao cấp với tiện dụng chưa chắc là đẹp, và xe đẹp cho phụ nữ lại càng không. Nên mặc dù nhìn phụ nữ ngồi trên @ , Spacy rất đắt tiền, cũng không thấy đẹp. Cái thì thể thao mạnh mẽ quá, cái thì lùn và béo quá... Rồi đến cả dòng vespa LX tiếp sau ET, không ra xe nam cũng chẳng xe nữ cứ nửa nạc nửa mỡ, cũng không mang lại vẻ quyến rũ của gái trên những chiếc xe máy. Ngay đến cả chiếc xe được ưa chuộng nhất gần đây, honda SH, có lẽ là xe thiết kế khá nhất trong các xe scooter thời gían gần đây, nhưng có lẽ chỉ để khoe chân dài khi ngồi trên xe, nhưng dáng ngồi trên xe thì có lẽ mang thiên hướng trẻ trung, năng động hơn là mang một dáng vẻ cổ điển hay sexy cho gái.

Hà nội, hay đa số các thành phố ở Việt nam, rất nhiều người đã đề xuất cấm xe máy, để hạn chế tai nạn hay phát triển xe hơi và giao thông công cộng. Anh cũng nghĩ đó là xu hướng tất yếu, xe ô tô càng ngày càng nhiều hơn, xe máy càng ít đi, tốt hơn cho đường phố hiện đại. Có điều là sẽ thật tiếc, khi sau này tất cả đều đi ô tô hay đi tàu điện, ngừoi ta sẽ không còn hoặc rất ít được chiêm ngưỡng những cô gái duyên dáng trên những chiếc xe hai bánh, cho dù họ có đi xe đạp , đạp điện, trên những chiếc xe máy bình thường hay sang trọng, thì người ta vấn dễ chịu hơn khi được ngắm nhìn các bóng hồng xinh đẹp và quyến rũ trên những chiếc xe hai bánh trên đường phố hơn là trong những chiếc xế hộp kín mít, cho dù có sang trọng đến đâu. Và giờ đây, không biết là may hay không may, khi đa số vẫn sử dụng xe máy, thì anh và các bạn giai vẫn có dịp ngắm các em gái xinh đẹp tung tăng trên đường trên những chiếc xế nổ, để đến một thời, nó sẽ lại biến mất, như chiếc xe mifa của các bạn gái thời anh.